TruyenDay.comTruyền Dạy
Thao giảng và dự giờ

Dạy thao giảng ở lớp lạ: làm quen học sinh, chia nhóm sẵn và gọi tên trong 45 phút

Khi phải dạy thao giảng hoặc thi ở lớp không phải lớp mình: buổi làm quen mười lăm phút, năm phút đầu tiết, chia nhóm, thẻ tên, phiếu ba mức hỗ trợ và lỗi hay gặp.

Unfamiliar teenage students turn toward a newly arrived Vietnamese teacher introducing herself near the front of a bright public school classroom, seen from the back corner, morning light

Dạy thao giảng ở lớp lạ, bạn cần bù ba thứ mà lớp quen có sẵn: học sinh biết cách bạn giao việc, bạn biết tên và trình độ học sinh, và nhóm đã quen làm việc với nhau. Cách bù là một buổi làm quen ngắn nếu được phép, năm phút đầu tiết dùng đúng vào việc làm quen mà vẫn dẫn vào bài, nhóm và vai chia sẵn, thẻ tên, và phiếu học tập có nhiều mức hỗ trợ để không phụ thuộc vào việc đoán trình độ lớp.

Tình huống này hay gặp khi thi giáo viên dạy giỏi ở cấp cao hơn, khi dạy chuyên đề cấp cụm trường, hoặc khi trường sắp xếp bạn dạy ở lớp khác cho tiện người dự. Bài đi qua từng việc, với ví dụ thầy Minh dạy Toán lớp 10 được bố trí dạy một lớp ở Trường THPT B mà thầy chưa từng gặp.

Lớp lạ khác lớp quen ở đâu

Biết rõ mình đang thiếu gì thì mới chuẩn bị đúng. Bảng dưới so sánh nhanh:

Khía cạnhỞ lớp quenỞ lớp lạ
Giao việcHọc sinh quen câu lệnh và tín hiệu của bạnHọc sinh phải đoán bạn muốn gì, dễ chậm một hai phút
Tên học sinhGọi tên tự nhiên, khen đúng ngườiPhải gọi "em áo xanh", học sinh thấy xa cách
Trình độBiết nhóm nào cần gợi ý, nhóm nào làm nhanhKhông biết, dễ giao việc quá dễ hoặc quá khó
NhómNhóm đã quen nhau, có nhóm trưởngPhải chia mới hoặc dùng nhóm của giáo viên khác
Nề nếpBiết lớp ồn lúc nào, yên lúc nàoKhông biết lớp quen cách giữ trật tự nào
Học sinh nhìn bạnNhư giáo viên của mìnhNhư khách, vừa tò mò vừa dè dặt

Đừng cố bù hết. Ưu tiên giao việc rõ và nhóm sẵn sàng, vì hai thứ này ảnh hưởng thẳng tới hoạt động của học sinh. Tên học sinh và nề nếp là phần có thể chấp nhận chưa trọn vẹn.

Nếu được gặp lớp trước: buổi làm quen mười lăm phút

Một số hội thi hoặc trường cho phép giáo viên gặp lớp trước khi dạy. Nếu được, đừng dùng thời gian đó để dạy trước bài. Dùng nó như sau:

  1. Gặp giáo viên chủ nhiệm hoặc giáo viên bộ môn của lớp trước. Hỏi ba điều: lớp quen làm nhóm mấy người, có em nào cần lưu ý về sức khoẻ hay chỗ ngồi, lớp đang học đến đâu ở môn bạn dạy.
  2. Tự giới thiệu ngắn và nói rõ tiết học sẽ diễn ra thế nào. "Thứ năm thầy dạy lớp mình một tiết Toán, các em sẽ làm việc nhóm bốn người và có phiếu."
  3. Tập một tín hiệu chuyển hoạt động. Ví dụ giáo viên giơ tay, học sinh thấy thì giơ tay theo và im lặng. Tập hai lần là đủ.
  4. Cho học sinh viết thẻ tên. Gấp đôi tờ giấy bìa, viết tên gọi to rõ, giữ lại đến hôm dạy.
  5. Làm một nhiệm vụ nhỏ không liên quan đến bài thao giảng. Một câu đố, một bài toán vui ba phút để bạn nhìn cách lớp làm việc và ước lượng trình độ.
  6. Ghi sơ đồ chỗ ngồi và nhóm, xin giáo viên chủ nhiệm giữ nguyên chỗ ngồi đến hôm dạy.

Mười lăm phút này cho bạn gần đủ thứ một lớp quen có sẵn. Nếu không được gặp lớp, các mục sau đây là cách thay thế ngay trong giờ dạy.

Nếu không được gặp trước: dùng năm phút đầu tiết

Năm phút đầu ở lớp lạ phải làm hai việc cùng lúc: làm quen và mở bài. Một vài cách đã dùng tốt:

  • Giới thiệu bản thân trong một câu, rồi đặt ngay một câu hỏi tình huống gắn với bài. Không kể dài về mình.
  • Cho học sinh viết tên lên thẻ trong lúc suy nghĩ câu hỏi mở đầu. Hai việc song song, không mất thêm thời gian.
  • Dạy tín hiệu chuyển hoạt động bằng một câu và tập một lần ngay sau câu hỏi đầu tiên.
  • Hỏi một câu khảo sát nhanh bằng tay: "Ai đã từng gặp tình huống này?", "Ai nghĩ đáp án là A?". Bạn có ngay hình dung về lớp.
  • Với lớp có vẻ dè dặt, cho trao đổi cặp đôi trước khi gọi bất kỳ ai.
  • Không mở đầu bằng kiểm tra bài cũ gọi từng học sinh lên bảng: ở lớp lạ, điều này làm học sinh căng ngay từ đầu, và bạn không biết gọi ai cho phù hợp.

Thầy Minh ở lớp lạ mở bài bằng câu hỏi: "Một xưởng nhỏ làm hai loại sản phẩm, mỗi loại lãi khác nhau, làm sao biết nên làm bao nhiêu mỗi loại?". Trong lúc học sinh nghĩ, các em viết thẻ tên. Hết bốn phút, thầy đã có thẻ tên cả lớp và ba câu trả lời để dẫn vào bài.

Chia nhóm và giao vai khi chưa biết học sinh

Dùng chỗ ngồi sẵn có. Ghép hai bàn liền nhau thành nhóm bốn. Di chuyển học sinh ở lớp lạ tốn thời gian và dễ ồn. Chia theo chỗ ngồi không hoàn hảo, nhưng nhanh và học sinh ngồi cạnh bạn quen.

Giao vai bằng quy ước, không bằng chỉ định. Ví dụ: em ngồi gần cửa sổ nhất là người giữ giờ, em có ngày sinh gần nhất là người trình bày. Quy ước vừa vui vừa không buộc bạn chọn người khi chưa biết ai.

Ghi vai lên phiếu. Mỗi phiếu nhóm có bốn ô vai: đọc nhiệm vụ, ghi kết quả, giữ giờ, trình bày. Học sinh tự điền tên. Bạn nhìn phiếu là biết gọi ai.

Đổi vai giữa các hoạt động. Như vậy không em nào ngồi không suốt tiết, và người dự thấy mọi học sinh đều có việc.

Đừng dùng nhóm trưởng cố định của lớp. Ở lớp lạ, nhóm trưởng cũ thường làm hết phần việc. Giao vai theo quy ước mới giúp chia việc đều hơn.

Gọi tên học sinh: thẻ tên và sơ đồ

Gọi đúng tên là cách nhanh nhất để lớp lạ bớt xa cách. Thẻ tên gấp đôi đặt trên bàn, chữ đủ to để đọc từ bục giảng, là cách đơn giản và hiệu quả nhất. Nếu không kịp làm thẻ, xin trước sơ đồ chỗ ngồi có tên, in khổ nhỏ để trên bàn giáo viên.

Khi gọi, nói tên kèm một chi tiết về câu trả lời trước của em: "Lan vừa nói đến chi phí, Hùng thử nói tiếp phần lãi". Học sinh cảm thấy được lắng nghe, và người dự thấy bạn kết nối được các câu trả lời.

Cẩn trọng với tên gọi ở nhà hay biệt danh: chỉ dùng tên mà học sinh tự viết lên thẻ. Nếu đọc sai tên, xin lỗi ngắn và đọc lại theo cách em sửa. Không đùa về tên học sinh trước lớp, nhất là ở lớp bạn chưa biết em nào nhạy cảm.

Cuối giờ, nhờ học sinh để lại thẻ tên trên bàn. Nếu cần trao đổi với giáo viên của lớp về một em nào đó, bạn có tên chính xác để nói.

Phiếu học tập ba mức hỗ trợ cho lớp chưa biết trình độ

Khi không biết lớp mạnh hay yếu ở phần nào, thiết kế một nhiệm vụ chung với ba mức hỗ trợ. Học sinh hoặc nhóm tự chọn mức, hoặc giáo viên đưa thêm khi đi quanh lớp. Ví dụ với bài toán sản xuất của thầy Minh:

MứcPhiếu có gìDành cho khi nào
Mức một, có khungHệ bất phương trình điền khuyết, hình vẽ trục toạ độ sẵn, ba đỉnh miền nghiệm đã đánh dấuNhóm chưa bắt đầu được sau hai phút
Mức hai, có gợi ýĐề bài đầy đủ kèm hai câu gợi ý: gọi ẩn là gì, điều kiện nào luôn cóPhần lớn nhóm, mặc định phát mức này
Mức ba, mở rộngĐề bài không gợi ý, thêm câu hỏi: nếu lãi loại hai tăng thì phương án có đổi khôngNhóm xong sớm hoặc làm nhanh mức hai

Phát mức hai cho cả lớp, giữ sẵn mức một và mức ba trong tay. Khi đi quanh lớp, đặt thêm phiếu mức một hoặc mức ba cho nhóm cần, nhẹ nhàng, không thông báo trước lớp nhóm nào nhận phiếu nào. Cách này giúp bạn chịu được mọi trình độ mà không phải đoán trước.

Kế hoạch rút gọn của thầy Minh cho tiết ở lớp lạ

Tiết giả định: Toán lớp 10, bài "Bài toán tối ưu đơn giản với hệ bất phương trình bậc nhất hai ẩn" (tên bài đặt ra để minh hoạ), 45 phút, lớp chưa gặp trước. Phần in đậm là chỗ điều chỉnh riêng cho lớp lạ:

Thời gianHoạt độngĐiều chỉnh cho lớp lạ
Phút 0 đến 5Câu hỏi tình huống xưởng làm hai loại sản phẩm; học sinh nghĩ và trao đổi cặp đôiViết thẻ tên trong lúc nghĩ; dạy tín hiệu giơ tay
Phút 5 đến 15Nhóm bốn đọc đề, gọi ẩn, lập hệ bất phương trìnhNhóm theo chỗ ngồi; vai ghi sẵn trên phiếu; phát phiếu mức hai
Phút 15 đến 22Hai nhóm có hệ khác nhau trình bày, lớp so sánhGọi người trình bày theo vai trên phiếu, gọi tên theo thẻ
Phút 22 đến 37Vẽ miền nghiệm, thử các đỉnh, kết luận phương án lãi nhấtĐi quanh lớp, đặt thêm phiếu mức một hoặc mức ba
Phút 37 đến 42Giáo viên chốt cách làm từ lỗi phổ biến vừa thấyDùng lỗi quên điều kiện không âm nếu xuất hiện
Phút 42 đến 45Phiếu ra cửa một câu, giao việc về nhàNhắc học sinh để lại thẻ tên trên bàn

So với kế hoạch dạy ở lớp quen, phần nội dung không đổi. Thứ thay đổi là các chi tiết tổ chức nhỏ, đặt đúng chỗ để lớp lạ vận hành gần như lớp quen sau mười phút đầu.

Lỗi hay gặp khi dạy ở lớp lạ

Người dự giờ ở các hội thi thường góp ý những điểm dưới đây với giáo viên dạy lớp không quen:

LỗiVì sao xảy raCách tránh
Năm phút đầu dành cho trò chơi làm quen dàiLo lớp không cởi mởLàm quen bằng chính câu hỏi mở bài
Nhiệm vụ quá khó, cả lớp đứng hìnhSoạn theo trình độ lớp mìnhPhiếu ba mức hỗ trợ
Chỉ gọi vài em hăng háiKhông biết tên ai khácThẻ tên và gọi theo vai trên phiếu
Di chuyển học sinh đổi chỗ để chia nhómMuốn nhóm đều trình độGhép theo chỗ ngồi, chấp nhận chưa đều
Nhận xét kiểu "lớp mình học tốt quá"Muốn tạo thiện cảmNhận xét vào sản phẩm và lời giải cụ thể
Quên tín hiệu trật tự, phải nói toKhông có nề nếp chung với lớpDạy một tín hiệu ngay từ phút đầu

Câu hỏi thường gặp

Có được dạy trước bài thao giảng cho lớp lạ trong buổi làm quen không?

Không nên và nhiều hội thi không cho phép. Buổi làm quen chỉ để học sinh biết bạn, quen cách làm việc nhóm và tín hiệu chuyển hoạt động. Dạy trước làm mất ý nghĩa của tiết dạy và dễ bị phát hiện qua câu trả lời quá trơn tru.

Nên hỏi giáo viên chủ nhiệm lớp lạ những gì?

Hỏi cách lớp quen làm nhóm, các em cần lưu ý về sức khoẻ hoặc chỗ ngồi, và lớp đang học đến đâu ở môn của bạn. Không cần hỏi danh sách học sinh giỏi hay chưa đạt, vì điều đó dễ tạo định kiến trước khi bạn gặp lớp.

Làm thẻ tên có mất thời gian tiết dạy không?

Nếu làm trong lúc học sinh suy nghĩ câu hỏi mở đầu thì gần như không mất thêm thời gian. Có thể nhờ giáo viên của lớp cho học sinh làm thẻ từ hôm trước để tiết dạy bắt đầu nhanh hơn.

Lớp lạ quá yếu so với dự kiến thì xử lý thế nào?

Phát phiếu mức có khung cho các nhóm chưa bắt đầu được, rút bớt một nhiệm vụ phụ và giữ phần luyện tập cốt lõi. Không nên nhận xét về trình độ lớp trước học sinh hay người dự. Mục tiêu là học sinh của lớp đó học được trong tiết.

Lớp lạ quá giỏi, làm xong sớm thì sao?

Dùng phiếu mức mở rộng đã chuẩn bị, hoặc yêu cầu nhóm xong sớm giải thích cách làm cho nhóm bên cạnh. Người dự đánh giá cao giáo viên có sẵn nhiệm vụ cho nhóm làm nhanh thay vì để các em ngồi chờ.

Có nên xin dạy thử ở một lớp khác của trường đó không?

Nếu hội thi hoặc nhà trường cho phép thì rất nên, vì học sinh cùng trường thường có nề nếp gần nhau. Nếu không được, dạy thử ở lớp lạ của trường mình, nơi bạn chưa từng dạy, cũng giúp quen cảm giác đứng trước lớp không quen.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138