TruyenDay.comTruyền Dạy
Thao giảng và dự giờ

Dự giờ đột xuất: hồ sơ luôn sẵn, ba mươi giây đầu và giữ tiết dạy như mọi ngày

Dự giờ đột xuất không báo trước: hồ sơ cần sẵn, việc làm trong ba mươi giây khi người dự vào lớp, nếp lớp hằng ngày, tiết ôn tập hay chữa bài và cách trao đổi sau tiết.

An older Vietnamese school administrator quietly enters the back door of a busy classroom while a male teacher keeps working with students, corridor view through the doorway, neutral light

Dự giờ đột xuất không đòi một tiết dạy đặc biệt; nó cho thấy tiết dạy hằng ngày của bạn trông như thế nào. Thứ giúp bạn bình tĩnh là ba việc làm từ trước: kế hoạch bài dạy đúng tuần luôn có sẵn, lớp có nề nếp ổn định qua các tiết thường, và một phản xạ đơn giản trong ba mươi giây khi người dự bước vào. Sau đó, dạy tiếp đúng kế hoạch, không đổi bài, không diễn.

Bài này dành cho cả giáo viên mới lo lắng vì nghe trường sắp có đợt dự giờ không báo trước, lẫn người đã quen nhưng muốn tiết thường của mình chắc chắn hơn. Có danh sách hồ sơ nên sẵn, việc làm khi người dự vào giữa tiết, năm nếp lớp quyết định chất lượng tiết đột xuất, cách để tiết ôn tập hay chữa bài vẫn có hoạt động của học sinh, và cách trao đổi sau tiết.

Người dự giờ đột xuất nhìn vào đâu

Dự giờ đột xuất thường do ban giám hiệu hoặc tổ chuyên môn thực hiện theo kế hoạch kiểm tra nội bộ, hoặc theo đợt kiểm tra của cấp quản lý giáo dục. Mục đích không phải tìm một tiết hay, mà là nhìn thấy tiết dạy bình thường: kế hoạch có khớp với thực tế không, học sinh có quen hoạt động không, giáo viên có đang dạy đúng tiến độ không.

Vì không báo trước, người dự hiểu rằng tiết học sẽ không có trang trình chiếu đẹp hay phiếu in màu. Họ quan tâm nhiều hơn đến những thứ chỉ có được qua thời gian: học sinh vào việc nhanh hay chậm, các em có quen trao đổi không, vở ghi có đều không, giáo viên có biết lớp mình vướng ở đâu không.

Hiểu điều này giúp bạn bỏ được phản xạ sai phổ biến nhất: đổi bài sang một hoạt động "đẹp" hơn khi thấy người dự vào. Một tiết luyện tập bình thường, có học sinh làm bài thật, có giáo viên đi quanh lớp chữa lỗi, thường được nhìn nhận tốt hơn một màn diễn vội.

Hồ sơ nên luôn sẵn, kể cả khi không có đợt kiểm tra

Hồ sơ chuyên môn cụ thể do nhà trường quy định theo hướng dẫn hiện hành. Dưới đây là những thứ người dự giờ đột xuất hay hỏi xem, nên luôn ở trạng thái lấy ra được ngay:

  • Kế hoạch bài dạy của tiết đang dạy và vài tiết tới, đúng với kế hoạch dạy học của tổ; nếu dùng bản điện tử thì mở được trong vòng một phút.
  • Kế hoạch dạy học môn học cả năm, có đánh dấu tuần hiện tại.
  • Sổ hoặc tệp theo dõi đánh giá thường xuyên của lớp đang dạy, cập nhật đến tuần trước.
  • Phiếu học tập, đề kiểm tra ngắn đã dùng gần đây, có vài bài làm đã chấm để minh hoạ cách nhận xét.
  • Sổ dự giờ của chính bạn, nếu trường yêu cầu số tiết dự giờ đồng nghiệp mỗi học kỳ.
  • Ghi chép rút kinh nghiệm sau các tiết gần đây, nếu bạn có thói quen ghi.

Mẹo đơn giản: mỗi chiều thứ sáu dành mười lăm phút sắp lại tập hồ sơ cho tuần sau, in hoặc mở sẵn kế hoạch bài dạy của tuần tới. Việc này đáng làm vì chính tuần dạy của bạn nhẹ hơn, chứ không chỉ vì có thể bị dự giờ.

Ba mươi giây khi người dự bước vào giữa tiết

Người dự có thể vào ngay đầu giờ hoặc giữa chừng. Phản xạ nên tập sẵn để không làm gián đoạn lớp:

  1. Gật đầu chào, không dừng tiết. Nếu học sinh định đứng dậy chào theo nếp của trường, để lớp chào nhanh rồi ngồi xuống ngay.
  2. Đưa kế hoạch bài dạy. Đặt bản in hoặc thiết bị mở sẵn lên bàn người dự, hoặc nhờ một học sinh mang xuống. Một câu là đủ: "Lớp đang ở hoạt động luyện tập ạ."
  3. Quay lại đúng chỗ đang dở. Nhắc lại nhiệm vụ cho lớp bằng một câu, để chính bạn cũng nối lại mạch.
  4. Tiếp tục việc đang làm, kể cả khi đó là lúc học sinh làm bài im lặng. Đừng đổi sang giảng giải chỉ để có gì đó cho người dự xem.
  5. Đi quanh lớp như mọi ngày. Người dự muốn thấy bạn làm gì trong lúc học sinh làm việc.

Nếu bạn đang dở việc ngoài chuyên môn, như ghi sổ hay xử lý một chuyện riêng của học sinh, kết thúc nhanh trong một câu và quay về bài học. Phần còn lại để giờ ra chơi.

Năm nếp lớp quyết định chất lượng tiết bị dự đột xuất

Tiết đột xuất tốt hay không phụ thuộc vào những gì bạn đã xây trong các tiết thường. Năm nếp sau đáng đầu tư ngay từ đầu năm:

NếpBiểu hiện khi đã thành nếpCách xây
Vào việc nhanhĐầu giờ học sinh mở vở, làm câu khởi động ghi sẵn trên bảngTiết nào cũng có một câu khởi động ngắn ở góc bảng
Tín hiệu chuyển hoạt độngGiáo viên giơ tay hoặc đếm ngược, lớp im trong vài giâyDùng đúng một tín hiệu, không đổi, tập ngay tuần đầu
Trao đổi cặp đôiHọc sinh tự quay sang bạn khi được hỏiMỗi tiết ít nhất một lần cho trao đổi trước khi gọi
Vở ghi có cấu trúcVở có ngày, tên bài, phần tự làm, phần chữaKiểm vở nhanh mỗi tuần một nhóm
Nhận và chữa lỗiHọc sinh quen sửa bài bằng bút khác màuDành vài phút mỗi tuần để học sinh tự chữa bài kiểm tra ngắn

Nếp lớp không xây được trong một ngày, và cũng không giả được khi có người dự. Người dự nhìn ba phút là biết lớp có quen trao đổi cặp đôi hay không. Đó là lý do tiết dạy hằng ngày mới là sự chuẩn bị thật cho dự giờ đột xuất.

Khi người dự rơi vào tiết ôn tập, chữa bài hay kiểm tra

Nhiều giáo viên lo nhất là bị dự đúng vào tiết chữa bài hay tiết ôn tập, vì nghĩ những tiết này "không có gì để xem". Thực ra đây là tiết cho thấy rõ cách bạn đánh giá và hỗ trợ học sinh, miễn là học sinh có hoạt động chứ không chỉ chép đáp án.

Tiết chữa bài: thay vì giải lại từng câu trên bảng, chọn ba lỗi phổ biến nhất của lớp, viết lại thành lời giải có lỗi (không lấy nguyên bài của em nào), cho nhóm đôi tìm lỗi và sửa. Phần còn lại, học sinh tự đối chiếu bài với đáp án và ghi câu tự nhắc vào vở. Tiết ôn tập: cho học sinh tự lập sơ đồ ý chính của chương theo nhóm trước, rồi giáo viên bổ sung, thay vì giáo viên đọc lại toàn bộ.

Tiết kiểm tra: người dự thường chỉ ở lại ít phút. Điều họ để ý là đề có khớp với yêu cầu cần đạt của chương trình không, lớp có giữ được trật tự không, và giáo viên có quan sát lớp hay ngồi làm việc riêng. Có sẵn ma trận hoặc bản đặc tả của đề trong tập hồ sơ là đủ để trả lời mọi câu hỏi về đề.

Đừng đổi kế hoạch vì có người dự

Đừng chuyển bài. Dạy vượt sang bài mới vì bài đang dạy là luyện tập sẽ làm lệch tiến độ và lộ ngay khi người dự xem kế hoạch dạy học.

Đừng gọi riêng những em hay phát biểu. Người dự nhận ra khi chỉ vài em được gọi liên tục. Gọi như mọi ngày, kể cả khi câu trả lời chưa đúng.

Đừng nói nhiều hơn bình thường. Phản xạ lo lắng là giảng thêm cho "đầy đặn". Kết quả là phần học sinh làm việc bị rút ngắn, đúng chỗ người dự muốn xem.

Đừng bỏ phần kiểm tra cuối giờ. Nếu bạn quen cho phiếu ra cửa hoặc câu hỏi chốt, giữ nguyên. Nó cho người dự thấy bạn biết lớp học được đến đâu.

Đừng nhắc học sinh về người dự. Câu "các em giữ trật tự, có thầy cô dự giờ" làm lớp căng và cho thấy nề nếp chỉ có khi có người nhìn.

Sau tiết: trao đổi với người dự

Nếu người dự mời trao đổi, đó là cơ hội để họ hiểu lớp của bạn hơn. Một vài câu nên chuẩn bị sẵn:

  • Nói tiết học nằm ở đâu trong chuỗi bài: "Đây là tiết luyện tập thứ hai của chủ đề, tiết trước lớp còn vướng phần…"
  • Tự nêu một điều học sinh làm được và một điều còn vướng, bằng sự việc trong tiết vừa rồi.
  • Nếu có hoạt động bị cắt vì hết giờ, nói ngắn bạn sẽ xử lý ở tiết sau thế nào.
  • Hỏi lại người dự một điều cụ thể: "Từ chỗ thầy cô ngồi, nhóm cuối lớp có làm việc thật không ạ?"
  • Ghi lại góp ý và chọn một điều để thử, như sau mọi buổi góp ý khác.
  • Nếu người dự yêu cầu bổ sung hồ sơ, hỏi rõ thời hạn và nộp đúng hạn, không hứa nộp ngay rồi chậm.

Dự giờ đột xuất kết thúc tốt nhất khi người dự ra về với hình ảnh một lớp học đang vận hành đều đặn và một giáo viên biết rõ lớp mình. Hình ảnh đó chỉ có được từ các tiết thường, nên việc đáng làm nhất sau buổi dự giờ là quay lại giữ đúng nhịp ấy.

Khi biết trường sắp có đợt kiểm tra: một tuần chuẩn bị gọn

Đôi khi trường thông báo một đợt kiểm tra nội bộ trong tháng mà không nói ngày cụ thể. Không cần soạn lại mọi thứ, chỉ cần một tuần làm gọn các việc sau:

  1. Rà kế hoạch bài dạy hai tuần tới, bảo đảm tiết nào cũng có đủ mục tiêu, hoạt động và sản phẩm theo khung đang áp dụng.
  2. Đối chiếu tiến độ thực tế với kế hoạch dạy học của tổ; nếu chậm, ghi lý do và phương án bù.
  3. Cập nhật sổ theo dõi đánh giá thường xuyên đến tuần hiện tại.
  4. Chọn một nếp lớp còn yếu trong bảng năm nếp ở trên, tập lại trong các tiết của tuần này.
  5. Mời một đồng nghiệp dự thử một tiết thường, nhờ họ ghi một điều cần chỉnh.

Năm việc này cũng là những việc nên làm định kỳ mỗi tháng. Khi đã thành thói quen, thông báo kiểm tra không còn làm bạn mất ngủ.

Câu hỏi thường gặp

Dự giờ đột xuất có được báo trước không?

Theo tên gọi thì không báo trước hoặc chỉ báo ngay trước tiết. Lịch và hình thức cụ thể do nhà trường quy định trong kế hoạch kiểm tra nội bộ. Bạn có thể hỏi tổ trưởng về đợt kiểm tra trong năm để biết khoảng thời gian có thể có dự giờ.

Đang dạy tiết luyện tập mà bị dự giờ thì có nên đổi sang bài mới không?

Không nên. Đổi bài làm lệch tiến độ so với kế hoạch dạy học và người dự dễ nhận ra. Một tiết luyện tập có học sinh làm bài thật, giáo viên quan sát và chữa lỗi kịp thời vẫn thể hiện tốt năng lực dạy học.

Kế hoạch bài dạy điện tử có được chấp nhận khi dự giờ đột xuất không?

Nhiều trường đã chấp nhận kế hoạch bài dạy dạng điện tử, nhưng quy định cụ thể khác nhau. Điều quan trọng là mở được ngay khi người dự yêu cầu, có đủ nội dung theo khung đang áp dụng và đúng với tiết đang dạy.

Nếu chưa kịp soạn kế hoạch cho tiết đang dạy thì làm sao?

Trình bày thật với người dự và nói rõ thời điểm sẽ bổ sung. Sau đó rà lại cách bạn soạn bài để luôn đi trước ít nhất một tuần. Che giấu hay viết vội trong giờ thường tệ hơn nhiều so với nhận thiếu sót.

Học sinh mất trật tự đúng lúc bị dự giờ thì xử lý thế nào?

Dùng đúng tín hiệu trật tự lớp đã quen và tiếp tục bài. Nếu một nhóm ồn, lại gần nhóm đó và hỏi nhỏ về nhiệm vụ. Không phê bình to tiếng hay nhắc đến người dự, vì điều đó làm lớp căng hơn.

Giáo viên mới đi dạy có bị dự giờ đột xuất nhiều hơn không?

Nhiều trường dự giờ giáo viên mới thường hơn để hỗ trợ, không phải để bắt lỗi. Bạn có thể chủ động mời tổ trưởng dự tiết thường của mình vài lần trong học kỳ đầu, vừa nhận được góp ý sớm vừa quen cảm giác có người dự.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138