TruyenDay.comTruyền Dạy
Thao giảng và dự giờ

Nhận góp ý sau dự giờ mà không tự ái: nghe, hỏi lại và chọn một điều để sửa

Cách chuẩn bị trước buổi góp ý, câu hỏi lại người dự, phân loại góp ý, xử lý góp ý trái nhau hoặc chưa đúng, và mẫu chọn một điều để sửa ở tiết sau.

A young Vietnamese teacher listens and writes in a notebook while an older colleague talks beside her in a quiet teachers room, side view, warm lamp light

Để nhận góp ý sau dự giờ mà không tự ái, bạn cần ba việc: tự nhận xét tiết dạy của mình trước khi người khác nói, nghe hết và ghi lại thay vì giải thích ngay, rồi chọn đúng một điều để sửa ở tiết sau. Người hay tự ái thường không phải người kém, mà là người bước vào buổi góp ý không có sẵn cách nhìn riêng về tiết dạy, nên mỗi lời nhận xét đều như một bản án.

Dưới đây là cách chuẩn bị trong mười phút trước buổi góp ý, những câu hỏi lại giúp góp ý mơ hồ thành cụ thể, cách phân loại góp ý để biết cái nào cần sửa ngay, cách phản hồi khi góp ý trái nhau hoặc chưa đúng, và mẫu một trang để chọn điều sẽ sửa. Ví dụ là cô Hạnh, giáo viên Văn lớp 7 năm thứ hai đi dạy ở Trường THCS A, sau tiết thao giảng đầu tiên.

Vì sao buổi góp ý dễ làm người dạy chạnh lòng

Tiết thao giảng thường là kết quả của hai ba tuần chuẩn bị. Khi buổi góp ý bắt đầu bằng "tiết dạy còn một số hạn chế", người dạy nghe như toàn bộ công sức bị gạt đi. Thêm vào đó, góp ý diễn ra trước cả tổ, có khi có ban giám hiệu, nên cảm giác bị đánh giá nặng hơn nhiều so với lời nhận xét riêng.

Một lý do khác ít ai nói: người dạy biết rõ hoàn cảnh mà người dự không biết. Cô Hạnh biết em ngồi bàn ba hôm đó vừa bị mệt, biết máy chiếu được thay lúc sáng, biết hoạt động hai bị cắt vì lớp trước tràn giờ. Khi người dự góp ý đúng vào những chỗ đó, phản xạ tự nhiên là giải thích. Mà giải thích nhiều thì người nghe hiểu là đang chống chế.

Hiểu được hai lý do này giúp bạn tách cảm giác ra khỏi nội dung. Góp ý là về một tiết dạy cụ thể trong một ngày cụ thể, không phải về con người bạn hay năng lực cả đời bạn. Người dự cũng từng ngồi đúng chỗ bạn đang ngồi.

Mười phút trước buổi góp ý: tự nhận xét trước

Người đã tự nhìn ra vấn đề sẽ nghe góp ý như một sự xác nhận, không như một đòn bất ngờ. Ngay sau tiết, trước khi vào phòng họp, bạn ghi nhanh:

  1. Một điều học sinh làm được đúng như dự định, kèm bằng chứng: sản phẩm, câu trả lời, thời điểm.
  2. Một điều không như dự định, và bạn nghĩ vì sao. Viết lý do từ phía thiết kế bài, không viết "do lớp ồn".
  3. Một câu hỏi bạn muốn người dự trả lời, ví dụ "nhóm cuối lớp có hiểu nhiệm vụ không, vì từ bục giảng em không nhìn rõ".
  4. Phần hoàn cảnh cần nói trước, tối đa một câu, như "hoạt động hai rút từ mười hai phút xuống bảy vì vào lớp muộn". Nói một lần ở đầu, sau đó không nhắc lại.

Khi tổ trưởng mời người dạy phát biểu trước, đọc đúng bốn dòng này. Người dự thấy bạn đã tự nhìn ra vấn đề thì lời góp ý sẽ chuyển từ chỉ lỗi sang cùng tìm cách sửa. Câu hỏi ở dòng ba còn giúp bạn hướng buổi góp ý vào đúng chỗ bạn cần.

Trong buổi góp ý: nghe, ghi và hỏi lại

Quy tắc đơn giản nhất: trong lúc người khác góp ý, bạn chỉ làm hai việc là ghi và hỏi lại cho rõ. Những câu hỏi lại sau giúp biến góp ý chung chung thành điều làm được:

  • Khi nghe "học sinh chưa tích cực": "Chị thấy ở hoạt động nào, nhóm nào ạ?"
  • Khi nghe "giao nhiệm vụ chưa rõ": "Học sinh hỏi lại điều gì, để em biết sửa câu nào trên phiếu?"
  • Khi nghe "phân bố thời gian chưa hợp lý": "Theo anh nên rút phần nào, thêm cho phần nào?"
  • Khi nghe một đề xuất mới: "Nếu làm như vậy thì em cần chuẩn bị thêm gì?"
  • Khi nghe lời khen chung: "Chị thấy chi tiết nào làm được, để lần sau em giữ lại?"
  • Khi chưa hiểu: "Em nhắc lại xem em hiểu đúng chưa: ý anh là…"

Ghi lại theo đúng lời người nói, kèm tên người góp ý. Đừng ghi "đồng ý" hay "không đồng ý" bên cạnh trong lúc nghe. Việc lọc để sau, khi bạn đã bình tĩnh. Tránh mở đầu câu trả lời bằng "dạ nhưng mà", vì hai chữ "nhưng mà" xoá hết phần "dạ" phía trước.

Phân loại góp ý để biết cái nào sửa ngay

Sau buổi góp ý, bạn có thể có mười mấy dòng ghi chép. Không phải dòng nào cũng nặng như nhau. Xếp chúng vào bốn loại:

Loại góp ýVí dụNên làm gì
Sự việc về học sinh, có thời điểmNhóm 4 mất ba phút mới bắt đầu làm phiếuƯu tiên cao nhất, tìm nguyên nhân trong thiết kế và sửa
Đề xuất cách làm khácNên cho học sinh viết cá nhân trước rồi mới thảo luận nhómThử ở một tiết bình thường trước khi áp dụng rộng
Nhận xét về phong cách cá nhânGiọng hơi nhỏ, đi lại nhiềuGhi nhận, chỉ sửa khi nó ảnh hưởng tới việc học
Góp ý trái chiều giữa hai ngườiNgười khen trò chơi mở đầu, người cho là thừaXem lại sự việc: trò chơi có dẫn vào bài không

Với cô Hạnh, dòng nặng nhất là "nhóm 4 mất ba phút mới bắt đầu làm phiếu", vì nó chỉ ra một chỗ hỏng cụ thể có thể sửa ngay: câu lệnh trên phiếu quá dài. Còn nhận xét "giọng hơi nhỏ" chỉ cần nhờ một đồng nghiệp đứng cuối lớp nghe thử ở tiết sau.

Khi góp ý trái nhau hoặc chưa đúng

Có lúc hai người dự góp ý ngược nhau, hoặc một góp ý dựa trên điều người dự không thấy hết. Không cần tranh luận ngay tại buổi họp. Một câu như "Em xin ghi nhận cả hai ý, em sẽ thử lại phần mở đầu ở lớp khác để xem học sinh phản ứng thế nào" giữ được không khí và cho bạn thời gian.

Nếu góp ý chưa đúng về sự việc, ví dụ người dự nói không có nhóm nào trình bày sản phẩm trong khi thật ra có hai nhóm, bạn nói lại một lần, ngắn, bằng sự việc: "Dạ, ở phút ba mươi có nhóm 2 và nhóm 5 trình bày, sản phẩm em để ở bàn ạ." Sau đó dừng. Không thêm "chắc anh không để ý".

Nếu góp ý mang tính áp đặt, kiểu "phải làm thế này mới đúng", hãy hỏi thêm về lý do và điều kiện áp dụng. Có những cách làm hiệu quả ở lớp này nhưng không hợp lớp khác. Bạn có quyền chọn, miễn là bạn chọn sau khi đã thử và có lý do, không chọn vì giận. Nếu sau khi thử mà cách cũ vẫn tốt hơn với lớp mình, bạn kể lại kết quả ấy ở buổi sinh hoạt sau, bằng sự việc, và người góp ý thường sẽ ghi nhận.

Mẫu một trang: chọn một điều để sửa

Trong hai ngày sau buổi góp ý, viết một trang theo mẫu dưới đây. Giữ trang này kẹp ở đầu sổ kế hoạch bài dạy:

  • Điều sẽ sửa: câu lệnh trên phiếu học tập chỉ một dòng, có động từ, thời gian và sản phẩm.
  • Vì sao chọn điều này: nhóm 4 mất ba phút mới hiểu nhiệm vụ; ba người dự cùng nhắc.
  • Sẽ thử ở đâu, khi nào: hai tiết đọc hiểu tuần tới ở lớp 7A và 7B.
  • Làm sao biết đã sửa được: đếm số nhóm bắt đầu làm trong vòng một phút sau khi nhận phiếu.
  • Nhờ ai xem giúp: mời tổ trưởng dự mười phút đầu một tiết.
  • Điều để dành sau: giọng nói, trò chơi mở đầu. Ghi ra để khỏi quên, nhưng chưa sửa lúc này.

Chỉ chọn một điều vì sửa nhiều thứ cùng lúc thì không biết thứ nào có tác dụng, và bạn sẽ mệt rất nhanh. Một tháng sửa được một điều là đã đi nhanh hơn phần đông giáo viên mới vào nghề.

Câu nên nói và câu nên tránh khi nhận góp ý

Lời của người được góp ý cũng định hình buổi góp ý. Một vài câu dưới đây làm không khí dễ chịu hơn hẳn:

Nên tránhNên nói thay
Dạ nhưng mà lớp này vốn ồnDạ, em sẽ xem lại cách giao việc cho lớp này
Em cũng định làm vậy mà không kịpEm ghi nhận, lần sau em sẽ cắt phần mở đầu để kịp
Lớp chị chắc khác lớp emChị có thể cho em dự một tiết của chị phần này không ạ
Em thấy thế là được rồiEm chưa rõ chỗ này, anh nói thêm giúp em
Im lặng suốt buổiEm cảm ơn các anh chị, em chọn sửa trước điều về phiếu học tập

Câu cuối cùng trong buổi góp ý nên là điều bạn sẽ làm, không phải lời xin lỗi. Người dự ra về với ấn tượng bạn là người biết lắng nghe và có hướng đi, và lần sau họ sẽ góp ý thẳng thắn, cụ thể hơn.

Hai tuần sau buổi góp ý: cô Hạnh làm gì

Tối hôm thao giảng, cô Hạnh đọc lại mười bốn dòng ghi chép, gạch đi những dòng trùng ý, còn lại chín. Cô xếp chúng vào bốn loại như bảng ở trên, rồi chọn điều về câu lệnh trên phiếu học tập. Cô viết lại cả bốn phiếu của tiết thao giảng: mỗi câu lệnh một dòng, bắt đầu bằng động từ, có số phút và sản phẩm cần nộp.

Tuần đầu, cô dùng mẫu câu lệnh mới ở hai tiết đọc hiểu, tự đếm số nhóm bắt đầu làm trong vòng một phút: lần thứ nhất bốn trên tám nhóm, lần thứ hai sáu trên tám. Tuần sau, cô mời tổ trưởng dự mười phút đầu một tiết. Tổ trưởng chỉ ghi một câu: "giao việc xong, cả tám nhóm cầm bút trong vòng chừng một phút".

Ở buổi sinh hoạt tổ tháng sau, cô Hạnh kể lại đúng ba câu: điều đã chọn sửa, cách đo, kết quả. Không ai nhắc đến chuyện tiết thao giảng có hạn chế gì nữa. Điều người khác nhớ về cô là người nghe góp ý xong thì sửa được, và đó là tiếng nói có trọng lượng nhất trong một tổ chuyên môn.

Câu hỏi thường gặp

Có nên giải thích ngay khi bị góp ý sai không?

Chỉ nên đính chính một lần, ngắn gọn, bằng sự việc cụ thể như thời điểm hoặc sản phẩm học sinh. Sau đó dừng lại và để buổi góp ý tiếp tục. Giải thích dài hay lặp lại nhiều lần dễ bị hiểu là chống chế.

Làm sao để không khóc hay đỏ mặt khi bị góp ý trước tổ?

Chuẩn bị bốn dòng tự nhận xét trước buổi họp và cầm bút ghi chép suốt buổi. Việc ghi giúp bạn tập trung vào nội dung thay vì cảm xúc. Nếu thấy nghẹn, xin phép ghi lại rồi trả lời sau cũng hoàn toàn bình thường.

Nếu góp ý của hai người trái ngược nhau thì nghe ai?

Không cần chọn ngay. Ghi nhận cả hai, sau đó xem lại sự việc học sinh làm gì ở chỗ đó, rồi thử một cách ở tiết bình thường. Kết quả ở lớp học là căn cứ tốt hơn ý kiến của bất kỳ ai.

Có nên xin dự giờ người đã góp ý mình không?

Nên, nếu bạn hỏi với tinh thần học hỏi. Dự giờ người góp ý giúp bạn hiểu điều họ muốn nói qua một ví dụ thật. Phần lớn đồng nghiệp sẵn lòng, và quan hệ trong tổ cũng tốt hơn sau đó.

Sửa bao nhiêu điều sau một buổi góp ý là vừa?

Một điều quan trọng nhất trong khoảng hai tuần, sau đó mới chuyển sang điều tiếp theo. Sửa cùng lúc nhiều điều khiến bạn không đo được điều nào có tác dụng và dễ bỏ dở vì quá tải.

Bị góp ý nặng lời thì có nên báo ban giám hiệu không?

Nếu góp ý chỉ nặng về lời lẽ nhưng nội dung đúng, nên tách nội dung để sửa và nói riêng với người góp ý về cách nói. Nếu lời góp ý xúc phạm cá nhân hoặc lặp lại nhiều lần, trao đổi với tổ trưởng trước rồi mới đến ban giám hiệu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138