TruyenDay.comTruyền Dạy
Kỹ thuật dạy học

Phiếu thoát lớp và phản hồi một phút: mẫu câu hỏi cuối tiết và cách đọc phiếu nhanh

Phiếu thoát lớp cuối tiết trong hai phút: mười mẫu câu hỏi theo mục đích, phiếu phản hồi một phút, cách chia phiếu ba chồng trong mười phút và dùng kết quả cho tiết sau.

At a classroom doorway a Vietnamese teacher collects small blank slips from students filing out, seen from inside the room, backs of students to camera, warm late afternoon light

Phiếu thoát lớp là một mẩu giấy nhỏ học sinh trả lời một hai câu hỏi trong hai phút cuối tiết và nộp khi ra khỏi lớp; phản hồi một phút là biến thể hỏi hai câu "điều quan trọng nhất em học hôm nay" và "điều em còn chưa rõ". Cả hai đều cho giáo viên biết trong vòng mười phút đọc phiếu rằng lớp đã hiểu đến đâu, để tiết sau mở đầu đúng chỗ cần chữa.

Phiếu không chấm điểm, không xếp hạng, chỉ là thông tin cho giáo viên. Bài dưới đưa mười mẫu câu hỏi theo mục đích, cách in phiếu tiết kiệm, cách chia phiếu thành ba chồng để đọc nhanh, và cách biến kết quả thành năm phút đầu tiết sau. Ví dụ là các tiết giả định ở Toán, Ngữ văn, Khoa học tự nhiên.

Vì sao hai phút cuối tiết đáng giữ

Hoạt động củng cố cuối tiết thường bị ăn mất khi phần trước kéo dài. Giáo viên nhắc lại ý chính, giao bài tập về nhà, chuông reo. Kết quả là giáo viên biết mình đã dạy gì, nhưng không biết học sinh đã học được gì. Lần đầu tiên có dữ liệu thật thường là bài kiểm tra giữa kỳ, lúc ấy đã muộn vài tuần.

Phiếu thoát lớp lấp đúng khoảng trống ấy với chi phí thấp nhất: hai phút trên lớp và mười phút đọc sau giờ. Nó là một dạng đánh giá thường xuyên, đúng tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018 coi đánh giá là để điều chỉnh việc dạy và học chứ không chỉ để cho điểm. Không cần biểu mẫu chính thức, không cần nhập điểm.

Một tác dụng khác: khi học sinh biết cuối tiết sẽ có câu hỏi, các em chú ý hơn trong tiết, và câu hỏi viết ra buộc từng em tự diễn đạt điều mình học, kể cả em không bao giờ giơ tay. Giáo viên nhận được ý kiến của cả bốn mươi em, thay vì chỉ của năm sáu em hay phát biểu.

Mười mẫu câu hỏi phiếu thoát lớp theo mục đích

Mỗi phiếu chỉ một hoặc hai câu. Chọn câu theo điều giáo viên muốn biết sau tiết đó.

Mục đíchMẫu câu hỏiVí dụ giả định
Kiểm hiểu khái niệmGiải thích ... bằng lời của em, như nói cho em lớp dưới.Khoa học tự nhiên lớp 6: giải thích vì sao nước sôi lại bốc hơi.
Kiểm kỹ năngLàm một bài ngắn tương tự bài đã học.Toán lớp 10 (thầy Minh): tìm tập xác định của một hàm số cho sẵn.
Tìm hiểu lầmBạn An nói rằng ... Em đồng ý không? Vì sao?Toán lớp 6: bạn nói nhân hai số âm ra số âm, đúng hay sai?
Phản hồi một phútĐiều quan trọng nhất em học hôm nay là gì? Điều gì em còn chưa rõ?Dùng được cho mọi môn
Đo mức tự tinKhoanh: em có thể tự làm bài dạng này / cần xem lại ví dụ / cần cô giảng lại.Hợp với tiết luyện tập
Nối với đời sốngKể một chỗ em gặp điều vừa học ngoài lớp học.Địa lý lớp 8: một ví dụ về ảnh hưởng của khí hậu ở nơi em sống.
Tổng hợpViết một câu tóm tắt bài học, không quá hai mươi chữ.Ngữ văn lớp 7 (cô Hạnh): một câu về chủ đề văn bản vừa đọc.
Chuẩn bị tiết sauEm đoán bài tới sẽ học gì, dựa vào bài hôm nay?Hợp cuối một chuỗi bài liên tiếp
Phản hồi về cách dạyHoạt động nào hôm nay giúp em hiểu nhất?Dùng khi thử một kỹ thuật mới
Câu hỏi của emViết một câu hỏi em muốn hỏi cô về bài hôm nay.Hợp với lớp ít phát biểu

Câu "tìm hiểu lầm" thường cho nhiều thông tin nhất. Khi soạn, lấy một hiểu lầm phổ biến của học sinh mà giáo viên biết từ kinh nghiệm, đặt vào miệng một nhân vật giả định. Em nào đồng ý với câu sai là em đang giữ hiểu lầm đó, và giáo viên biết chính xác cần chữa gì.

Chuẩn bị phiếu cho lớp đông mà không tốn công

Phiếu thoát lớp chỉ đáng làm nếu chuẩn bị nhẹ. Vài cách giảm công:

  • In một mặt giấy A4 chia tám phiếu, cắt sẵn một lần đủ dùng cho cả tháng. Phiếu chỉ có dòng tên, ngày và khoảng trống.
  • Không in câu hỏi lên phiếu. Ghi câu hỏi lên góc bảng cuối tiết, học sinh viết câu trả lời vào phiếu trống. Như vậy một mẫu phiếu dùng cho mọi tiết.
  • Không có giấy thì cho học sinh xé một phần tư tờ giấy nháp. Chất liệu không quan trọng bằng câu hỏi.
  • Để hộp phiếu trống trên bàn giáo viên, cử một em phát phiếu trong lúc giáo viên ghi câu hỏi.
  • Đặt một hộp nộp phiếu cạnh cửa. Học sinh bỏ phiếu khi ra về, không cần giáo viên đi thu.
  • Với câu hỏi đo mức tự tin, có thể bỏ phiếu và cho học sinh giơ một hai ba ngón tay. Nhanh hơn, nhưng em ngại sẽ giơ theo bạn.

Có ghi tên hay không tuỳ mục đích. Ghi tên giúp giáo viên biết em nào cần hỗ trợ riêng. Không ghi tên giúp học sinh mạnh dạn viết "em chưa hiểu gì cả" hoặc góp ý về cách dạy. Có thể dùng xen kẽ, và nói rõ với lớp lần này có ghi tên hay không.

Đọc bốn mươi phiếu trong mười phút

Đọc kỹ từng phiếu sẽ không bền được qua nhiều tuần. Cách đọc nhanh nhưng vẫn ra được quyết định:

  1. Lướt qua mỗi phiếu không quá mười lăm giây, chia thành ba chồng: hiểu đúng, hiểu một phần, chưa hiểu hoặc hiểu sai.
  2. Đếm số phiếu mỗi chồng. Đây là con số để quyết định tiết sau, không phải điểm của học sinh.
  3. Đọc kỹ hơn chồng thứ hai và thứ ba, tìm xem các em vướng ở cùng một chỗ hay nhiều chỗ khác nhau.
  4. Ghi lại một hai câu sai điển hình, không ghi tên, để dùng làm ví dụ chữa bài.
  5. Ở chồng phiếu có tên, đánh dấu những em xuất hiện ở chồng thứ ba hai lần liên tiếp để hỗ trợ riêng.
  6. Quyết định một trong ba hướng cho tiết sau: đi tiếp bài mới, chữa nhanh năm phút đầu, hoặc dạy lại bằng cách khác.

Một quy tắc dễ nhớ: phần lớn lớp ở chồng thứ nhất thì đi tiếp và hỗ trợ riêng vài em; khoảng một nửa ở chồng thứ hai thì chữa năm phút đầu tiết sau; phần lớn ở chồng thứ ba thì tiết hôm nay chưa đạt mục tiêu, cần dạy lại bằng cách khác, không phải nói lại y như cũ.

Dùng kết quả cho năm phút đầu tiết sau

Kết quả phiếu chỉ có giá trị khi học sinh thấy nó được dùng. Cách đơn giản nhất là mở đầu tiết sau bằng câu: "Hôm qua cô đọc phiếu của các em, nhiều bạn còn băn khoăn về điều này, mình cùng xem lại." Rồi đưa lên bảng một câu trả lời sai điển hình, không nói của ai, để cả lớp cùng tìm chỗ sai.

Ví dụ tiết Toán lớp 6 giả định về nhân số nguyên: phiếu thoát lớp hỏi "Bạn An nói (-3) nhân (-4) bằng -12, đúng hay sai, vì sao?" Một phần ba lớp đồng ý với bạn An. Tiết sau, giáo viên mở bằng chính câu đó, cho cặp đôi tranh luận một phút, rồi dùng quy luật dãy số để các em tự thấy kết quả phải là số dương. Năm phút đầu tiết đã chữa đúng hiểu lầm mà nếu không có phiếu sẽ nằm im đến bài kiểm tra.

Với câu hỏi "Điều gì em còn chưa rõ", chọn hai ba câu hỏi lặp lại nhiều lần để trả lời trước lớp. Câu hỏi riêng lẻ trả lời bằng một dòng ghi chú trên phiếu rồi trả lại em đó. Học sinh thấy câu hỏi của mình được đọc thì lần sau viết thật hơn.

Lỗi hay gặp với phiếu thoát lớp

Dùng phiếu để cho điểm. Học sinh sẽ chép bạn hoặc chỉ viết điều an toàn. Phiếu phải là chỗ được phép viết "em chưa hiểu".

Câu hỏi quá rộng. "Hôm nay em học được gì?" nhận về "học bài mới" hoặc chép tên bài. Hỏi cụ thể vào một kiến thức hoặc kỹ năng.

Thu rồi không đọc. Sau vài tuần học sinh nhận ra và viết qua loa. Nếu không có thời gian đọc thì đừng phát phiếu hôm đó.

Đọc kết quả nêu tên trước lớp. Nói "bạn Hùng vẫn sai câu này" là bêu tên. Chỉ nói chung "một số bạn" và chữa trên ví dụ không tên.

Phát phiếu khi chuông đã reo. Học sinh viết vội vài chữ để ra chơi. Báo trước từ phút 40, giữ đủ hai phút.

Hỏi ba bốn câu trên một phiếu. Phiếu biến thành bài kiểm tra nhỏ, học sinh làm không kịp và giáo viên đọc không xuể. Một câu là đủ, tối đa hai.

Mỗi tiết một mẫu phiếu khác nhau. Học sinh mất thời gian hiểu yêu cầu. Giữ một mẫu phiếu trống, chỉ thay câu hỏi trên bảng.

Ghi phiếu thoát lớp vào kế hoạch bài dạy và biến thể không cần giấy

Trong kế hoạch bài dạy, phiếu thoát lớp thường đặt ở cuối hoạt động luyện tập hoặc vận dụng. Ghi rõ câu hỏi nguyên văn, thời gian hai phút, sản phẩm là phiếu của từng học sinh, và dòng "giáo viên đọc phiếu để điều chỉnh tiết sau". Khi tổ chuyên môn đọc kế hoạch, dòng cuối này cho thấy đánh giá được dùng để điều chỉnh dạy học, chứ không chỉ là thủ tục củng cố.

Nếu không có giấy hoặc tiết học quá sát giờ, có vài biến thể vẫn giữ được tinh thần. Bảng con: học sinh viết câu trả lời lên bảng con và giơ lên cùng lúc, giáo viên nhìn một lượt là biết tỉ lệ đúng. Ngón tay: một ngón là cần giảng lại, hai ngón là cần xem lại ví dụ, ba ngón là tự làm được; nhanh nhưng dễ bị giơ theo bạn. Xếp hàng ra về: mỗi em nói một câu trả lời ngắn khi đi qua cửa, giáo viên ghi nhẩm.

Các biến thể này nhanh hơn nhưng không để lại dấu vết để đọc lại. Nên dùng xen kẽ: phiếu giấy cho bài trọng tâm, biến thể không giấy cho các tiết luyện tập. Với lớp đã quen, cô Hạnh dạy Văn lớp 7 có thể dùng phiếu giấy hai lần một tuần và bảng con những tiết còn lại, đủ để luôn biết lớp đang ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Phiếu thoát lớp là gì?

Là phiếu nhỏ học sinh trả lời một hai câu hỏi trong khoảng hai phút cuối tiết và nộp khi ra về. Giáo viên đọc phiếu để biết lớp đã hiểu bài đến đâu và quyết định cách mở đầu tiết sau.

Phản hồi một phút khác phiếu thoát lớp thế nào?

Phản hồi một phút là một dạng phiếu thoát lớp với hai câu hỏi cố định: điều quan trọng nhất em học được và điều em còn chưa rõ. Phiếu thoát lớp nói chung thì câu hỏi thay đổi theo mục đích của từng tiết.

Có nên dùng phiếu thoát lớp mỗi tiết không?

Không cần mỗi tiết. Dùng sau những bài có kiến thức mới quan trọng hoặc dễ hiểu lầm, khoảng hai ba lần mỗi tuần với một lớp là đủ để có thông tin mà không làm học sinh nhàm.

Học sinh nên ghi tên vào phiếu thoát lớp không?

Tuỳ mục đích. Ghi tên giúp giáo viên biết em nào cần hỗ trợ riêng; không ghi tên giúp học sinh mạnh dạn viết điều chưa hiểu hoặc góp ý cách dạy. Nên nói rõ trước với lớp lần này có ghi tên hay không.

Đọc phiếu thoát lớp mất bao nhiêu thời gian?

Với cách chia ba chồng hiểu đúng, hiểu một phần, chưa hiểu, khoảng mười phút cho bốn mươi phiếu. Chỉ đọc kỹ hai chồng sau để tìm chỗ học sinh vướng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138