TruyenDay.comTruyền Dạy
Hoạt động trải nghiệm và STEM

Tổ chức cho học sinh đi trải nghiệm thực tế: kế hoạch an toàn và phiếu nhiệm vụ

Kế hoạch đưa học sinh đi trải nghiệm thực tế ngoài trường: khảo sát điểm đến, giấy đồng ý, chia nhóm, phân công người lớn, phiếu nhiệm vụ và xử lý khi có sự cố.

A line of Vietnamese primary school children in matching hats walks behind a young teacher along a dirt path between rice fields, wide shot from behind, bright midday sun

Một chuyến đi trải nghiệm thực tế an toàn và có ích cần bốn thứ chuẩn bị trước: điểm đến đã được khảo sát, danh sách học sinh có xác nhận của phụ huynh, nhóm nhỏ có người lớn phụ trách rõ tên, và phiếu nhiệm vụ để học sinh có việc làm ở đó. Thiếu phiếu nhiệm vụ, chuyến đi thành buổi dã ngoại; thiếu ba thứ kia, chuyến đi thành rủi ro.

Bài này viết cho giáo viên được giao tổ chức chuyến đi trong buổi học, đến địa điểm gần như cánh đồng, trạm y tế, chợ, xưởng sản xuất, khu di tích, khu bảo tồn. Chuyến đi xa nhiều ngày cần quy trình riêng của nhà trường. Mọi chuyến đi đều phải được nhà trường phê duyệt theo quy định hiện hành của địa phương và hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo; phần dưới là phần việc của giáo viên trong khuôn khổ đó.

Khảo sát điểm đến trước chuyến đi

Giáo viên phụ trách nên tự đến điểm đến ít nhất một lần trước chuyến đi, tốt nhất cùng giờ trong ngày với buổi đi thật. Danh sách điều cần ghi lại:

  • Đường đi: có đoạn nào phải băng qua đường lớn, đi sát mép nước, cầu hẹp; thời gian đi bộ hoặc đi xe thực tế.
  • Chỗ tập trung đủ rộng cho cả đoàn, có bóng mát, có chỗ trú khi mưa.
  • Nhà vệ sinh: ở đâu, bao nhiêu chỗ, có cần xin phép trước không.
  • Khu vực nguy hiểm: ao hồ, máy móc đang chạy, vật nuôi, đường xe ra vào, khu chứa hoá chất.
  • Người liên hệ tại điểm đến: ai đón đoàn, ai hướng dẫn, họ dành được bao nhiêu thời gian cho học sinh.
  • Nơi sơ cứu gần nhất và đường đến đó.
  • Những việc học sinh có thể làm tại chỗ: quan sát gì, hỏi ai, đo đếm gì, có được chạm vào gì.

Sau khảo sát, giáo viên vẽ sơ đồ tay đơn giản của điểm đến, đánh dấu khu nguy hiểm, chỗ tập trung và nhà vệ sinh. Sơ đồ này photo cho mỗi người lớn đi kèm. Nếu khảo sát thấy điểm đến có rủi ro không kiểm soát được, ví dụ bờ sông không có rào, đổi điểm đến chứ không cố đi.

Tỉ lệ người lớn, chia nhóm và phân công

Tỉ lệ người lớn trên học sinh cần theo quy định của nhà trường. Bảng dưới là cách phân vai thường dùng cho một lớp khoảng bốn mươi học sinh đi bộ đến điểm gần trường.

Vai tròAi đảm nhậnViệc cụ thể
Trưởng đoànGiáo viên phụ trách chuyến điGiữ lịch trình, liên hệ điểm đến và nhà trường, quyết định khi có sự cố
Phụ trách nhómGiáo viên, phụ huynh tình nguyện đã được hướng dẫnMỗi người giữ một nhóm khoảng tám đến mười học sinh, có danh sách tên, điểm danh mỗi lần di chuyển
Đi cuối đoànMột người lớnKhông để học sinh nào tụt lại phía sau
Phụ trách y tếNhân viên y tế trường hoặc người được giaoGiữ túi sơ cứu, danh sách học sinh có bệnh cần lưu ý
Nhóm trưởng học sinhHọc sinh trong nhómNhắc bạn theo nhóm, báo người lớn khi có bạn mệt hoặc tách nhóm

Mỗi người lớn phải biết tên toàn bộ học sinh trong nhóm mình trước ngày đi. Nhóm nên chia theo bàn hoặc theo tổ quen thuộc để các em tự nhận ra bạn vắng. Điểm danh theo nhóm, không điểm danh cả lớp, sẽ nhanh hơn nhiều mỗi lần lên xuống xe hoặc rời một khu vực.

Giấy đồng ý và thông tin gửi phụ huynh

Thông báo gửi phụ huynh nên gọn trong một trang, có phần xác nhận cắt rời. Nội dung cần có:

  • Mục đích chuyến đi gắn với chủ đề đang học, nói bằng một hai câu dễ hiểu.
  • Ngày, giờ đi, giờ về dự kiến, điểm đến, phương tiện.
  • Đồ học sinh cần mang: nước uống, mũ, áo mưa mỏng, giày dép đi bộ được, vở và bút.
  • Đồ không mang: đồ có giá trị, tiền nhiều, đồ ăn vặt nhiều đường nếu đi xa.
  • Ô để phụ huynh ghi tình trạng sức khoẻ cần lưu ý: dị ứng, say xe, bệnh hen, thuốc đang dùng.
  • Số liên lạc của phụ huynh trong ngày đi.
  • Phần ký xác nhận đồng ý cho con tham gia.

Học sinh không có giấy đồng ý thì ở lại trường với hoạt động thay thế do nhà trường bố trí, không đi cùng đoàn dù em rất muốn. Nếu chuyến đi có chi phí, việc thu chi theo quy định của nhà trường, giáo viên không tự thu. Không bao giờ để chi phí trở thành lý do một em không được tham gia; trao đổi riêng với ban giám hiệu nếu gặp trường hợp này.

Phiếu nhiệm vụ để chuyến đi thành giờ học

Phiếu nhiệm vụ biến chuyến đi thành giờ học. Ví dụ phiếu cho chuyến đi đến một cánh đồng lúa của lớp 4, cô Ngọc dạy Khoa học, Trường Tiểu học B:

  • Quan sát. Vẽ một cây lúa, ghi tên các bộ phận em nhìn thấy. Đếm số bông trên ba khóm lúa liền nhau.
  • Đo. Dùng thước dây đo chiều cao ba cây lúa, ghi kết quả, tính chiều cao trung bình.
  • Hỏi. Hỏi bác nông dân hai câu: một vụ lúa kéo dài bao lâu, việc nào vất vả nhất. Ghi lại câu trả lời.
  • Cảm nhận. Viết hai câu về điều em thấy lạ hoặc thích nhất ở cánh đồng.
  • Mang về. Mỗi nhóm xin mang về một vật mẫu nhỏ được phép, như vài hạt thóc, một chiếc lá, để dùng trong tiết sau.

Phiếu nên có cả việc cá nhân và việc nhóm, đủ để học sinh bận khoảng hai phần ba thời gian ở điểm đến, phần còn lại để nghe hướng dẫn và nghỉ. Tiết học sau chuyến đi dùng chính phiếu này làm chất liệu: nhóm chia sẻ, so kết quả đo, viết đoạn văn hoặc vẽ tranh. Không có tiết sau thì chuyến đi mất nửa giá trị.

Lịch trình trong ngày và các lần điểm danh

Lịch trình mẫu cho buổi sáng đi bộ đến điểm cách trường khoảng một cây số:

  1. 7 giờ 15. Tập trung tại trường, điểm danh theo nhóm, kiểm tra nước uống, mũ. Nhắc ba quy định: đi theo nhóm, không tự ý rời nhóm, có chuyện gì báo người lớn ngay.
  2. 7 giờ 30. Xuất phát, đi hàng một hoặc hàng đôi sát lề, người lớn đầu đoàn và cuối đoàn. Điểm danh khi đến nơi.
  3. 7 giờ 50. Người hướng dẫn tại điểm đến giới thiệu, học sinh nghe và đặt câu hỏi.
  4. 8 giờ 10. Các nhóm làm phiếu nhiệm vụ ở khu vực được phân, người lớn phụ trách ở cùng nhóm.
  5. 9 giờ 00. Nghỉ, uống nước, đi vệ sinh theo nhóm. Điểm danh.
  6. 9 giờ 20. Tập trung, hai nhóm chia sẻ nhanh điều thú vị nhất, cảm ơn người hướng dẫn.
  7. 9 giờ 40. Đi về trường, điểm danh khi đến nơi, báo cáo nhà trường đoàn đã về đủ.

Mỗi lần điểm danh, người phụ trách nhóm báo số cho trưởng đoàn bằng một con số: "nhóm 3, đủ chín". Trưởng đoàn ghi lại. Thói quen này nghe máy móc nhưng là cách chắc nhất để không ai bị bỏ lại. Lịch trình nên chừa ra khoảng mười lăm phút dự phòng; chuyến đi gần nào cũng có lúc chậm hơn dự tính, và vội vàng lúc về là lúc dễ sơ suất nhất.

Tiết học sau chuyến đi: thu hoạch thế nào cho ra bài học

Bắt đầu bằng dữ liệu, không bằng cảm xúc. Câu hỏi đầu tiên nên là "nhóm em đo được gì, đếm được gì" chứ không phải "các em có vui không". Ở chuyến đi cánh đồng, các nhóm ghép số đo chiều cao cây lúa lên bảng và cả lớp tính trung bình, tìm lý do vì sao các nhóm đo khác nhau.

Ghép phần hỏi người thật với kiến thức trong bài. Câu trả lời của bác nông dân về thời gian một vụ lúa được nối với nội dung về sự lớn lên của cây trong môn Khoa học. Học sinh thấy điều trong sách có thật ngoài đời.

Cho sản phẩm thu hoạch có người xem. Bài viết, bức vẽ, bảng số liệu của các nhóm dán ở hành lang hoặc gửi một bản cho người đã đón đoàn. Biết có người đọc, học sinh làm cẩn thận hơn.

Hỏi về an toàn. Dành vài phút để lớp tự nhận xét: lúc nào trong chuyến đi các em thấy chưa an toàn, lần sau nên làm khác thế nào. Ý kiến này rất có ích cho giáo viên khi lập kế hoạch lần sau.

Ghi nhận mọi em, kể cả em ở lại trường. Học sinh không đi được vì lý do sức khoẻ hay gia đình vẫn tham gia tiết thu hoạch bằng cách đọc phiếu của bạn, đặt câu hỏi, cùng làm sản phẩm. Không nhắc lý do em vắng trước lớp.

Xử lý khi có sự cố

Trước chuyến đi, trưởng đoàn thống nhất với người lớn đi kèm cách xử lý vài tình huống hay gặp:

Tình huốngViệc làm ngaySau đó
Một học sinh không có mặt khi điểm danhGiữ cả đoàn tại chỗ, người phụ trách nhóm và một người lớn đi tìm ở khu vực vừa đi quaBáo nhà trường ngay nếu sau mười phút chưa thấy
Học sinh bị ngã, trầy xướcNgười phụ trách y tế sơ cứu, nhóm tiếp tục với người lớn khácGhi lại sự việc, báo phụ huynh trong ngày
Học sinh mệt, choáng do nắngĐưa vào bóng mát, cho uống nước, nới áoNếu không đỡ, liên hệ y tế gần nhất và phụ huynh
Trời đổ mưa lớnĐưa cả đoàn vào chỗ trú đã khảo sátTrưởng đoàn quyết định tiếp tục hay về sớm
Học sinh bị dị ứng, ong đốtLàm theo thông tin sức khoẻ phụ huynh đã ghi, sơ cứuĐưa đến cơ sở y tế nếu có dấu hiệu khó thở

Sau chuyến đi, trưởng đoàn ghi biên bản ngắn: số học sinh đi và về, sự việc phát sinh, điều cần làm khác ở lần sau. Biên bản này giúp lần tổ chức sau của chính bạn hoặc đồng nghiệp chuẩn bị tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp

Có bắt buộc phải có giấy đồng ý của phụ huynh khi đưa học sinh ra ngoài không?

Với chuyến đi ra khỏi khuôn viên trường, nhà trường thường yêu cầu xác nhận của phụ huynh. Đây cũng là cách để phụ huynh báo tình trạng sức khoẻ của con. Giáo viên nên làm theo quy định cụ thể của trường mình.

Một giáo viên có tự đưa cả lớp đi được không?

Không nên. Ngay cả chuyến đi gần, một người không thể vừa dẫn đoàn, vừa xử lý khi có học sinh mệt hay tách nhóm. Cần ít nhất một người lớn nữa đi kèm, và tỉ lệ người lớn tăng lên với học sinh nhỏ tuổi hoặc điểm đến có nước, có xe cộ.

Học sinh có bệnh cần lưu ý có nên cho đi không?

Phần lớn vẫn đi được nếu chuẩn bị kỹ: phụ huynh ghi rõ tình trạng và thuốc, người phụ trách y tế nắm thông tin, em được xếp vào nhóm có người lớn biết việc. Trường hợp đặc biệt thì trao đổi với phụ huynh và ban giám hiệu trước.

Chuyến đi trải nghiệm có cần tiết học sau đó không?

Rất cần. Tiết học sau là nơi học sinh sắp xếp lại điều đã thấy, so kết quả, viết hoặc vẽ thành sản phẩm. Thiếu tiết này, học sinh nhớ chuyến đi như một buổi đi chơi và giáo viên khó đánh giá được mục tiêu đã đề ra.

Phụ huynh tình nguyện đi kèm cần được dặn những gì?

Dặn trước vai trò cụ thể, danh sách tên học sinh trong nhóm, quy định an toàn và cách xử lý khi có sự cố. Nhắc phụ huynh không chụp và đăng ảnh rõ mặt học sinh khác lên mạng, và không làm thay phần nhiệm vụ của các em.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138