TruyenDay.comTruyền Dạy
Soạn kế hoạch bài dạy

Soạn kế hoạch bài dạy cho bài hai tiết: chia hoạt động và nối mạch giữa hai tiết

Bài dạy hai tiết soạn một hay hai kế hoạch, ba cách chia hoạt động, chọn điểm dừng cuối tiết một, mở đầu tiết hai và mẫu khung bài viết Ngữ văn lớp 7.

A Vietnamese teacher seen from behind wipes an empty chalkboard at the end of a lesson while students pack bags in the background, slanted afternoon sun through classroom windows

Bài dạy hai tiết nên soạn thành một kế hoạch chung, ghi thời gian thực hiện là hai tiết, rồi đánh dấu rõ hoạt động nào thuộc tiết nào; điểm chia hợp lý là ngay sau một lần chốt kiến thức trọn vẹn, và tiết hai phải mở bằng một hoạt động nối lại chỗ tiết một dừng chứ không bắt đầu lại từ đầu. Không cần mỗi tiết có đủ bốn hoạt động mở đầu, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng.

Bài này nói về chuyện chọn một hay hai kế hoạch, ba cách chia hoạt động giữa hai tiết với ưu nhược của từng cách, chỗ nên và không nên dừng tiết một, ba kiểu mở đầu tiết hai, rồi đưa một khung mẫu cho bài viết Ngữ văn lớp 7 trải trên hai tiết. Cuối bài có phần cho bài ba tiết trở lên và các lỗi hay gặp.

Một kế hoạch chung hay hai kế hoạch riêng

Khung kế hoạch bài dạy hiện hành có dòng "thời gian thực hiện", tính bằng số tiết. Điều đó cho thấy một kế hoạch được phép trải trên nhiều tiết. Với bài được phân phối hai tiết, soạn một kế hoạch chung là cách hầu hết tổ chuyên môn chấp nhận và cũng là cách hợp lý nhất: mục tiêu viết một lần cho cả bài, tiến trình là một con đường liền mạch.

Soạn hai kế hoạch riêng, mỗi tiết đủ bốn hoạt động, dễ dẫn tới hai lỗi. Một là mục tiêu bị chia đôi gượng ép, tiết một có nửa năng lực, tiết hai có nửa còn lại. Hai là tiết hai phải có thêm một hoạt động mở đầu "tạo tình huống" giả tạo, trong khi vấn đề của bài đã được đặt ra từ tiết trước.

Trường hợp nên tách: khi hai tiết cách nhau lâu (ví dụ một tuần) và nội dung hai tiết khá độc lập, hoặc khi tổ chuyên môn yêu cầu mẫu theo từng tiết để tiện dự giờ. Kể cả khi tách, vẫn nên ghi chú ở đầu kế hoạch tiết hai rằng đây là phần tiếp theo, mục tiêu chung là gì.

Khi dự giờ một tiết thuộc bài hai tiết, người dự cần biết tiết đó nằm ở đâu trong cả bài. Kế hoạch chung có đánh dấu "Tiết 1", "Tiết 2" ngay cạnh tên hoạt động giúp họ nhận xét đúng, thay vì góp ý "tiết dạy thiếu hoạt động vận dụng" trong khi vận dụng nằm ở tiết sau.

Ba cách chia hoạt động giữa hai tiết

Không có cách chia đúng cho mọi bài. Chọn theo bản chất nội dung và khoảng cách giữa hai tiết.

Cách chiaTiết 1Tiết 2Hợp vớiNhược điểm
Theo đơn vị kiến thứcMở đầu, kiến thức phần một, luyện tập ngắn phần mộtKiến thức phần hai, luyện tập chung, vận dụngBài có hai mạch rõ, như hai định lí, hai văn bảnDễ thành hai bài rời nếu không nối mạch
Học rồi làmMở đầu, hình thành toàn bộ kiến thứcLuyện tập, vận dụng, chữa bàiBài kiến thức gọn, cần nhiều thời gian luyệnTiết 1 dễ nặng lý thuyết, học sinh ngồi nghe lâu
Theo sản phẩmPhân tích mẫu, lập kế hoạch hoặc dàn ýLàm sản phẩm, trình bày, chỉnh sửaBài viết, thực hành, dự án nhỏNếu tiết 1 cháy giờ thì tiết 2 thiếu thời gian làm

Cách "học rồi làm" phổ biến nhất nhưng hay bị góp ý nhất vì tiết một dễ biến thành tiết giảng. Nếu chọn cách này, cài ít nhất một hai câu luyện tập nhanh ở cuối tiết một để học sinh được làm, và để bạn biết lớp đã đủ nền cho tiết hai chưa.

Chọn điểm dừng cuối tiết một

Dừng ngay sau một lần chốt kiến thức. Học sinh ra về với một ý trọn vẹn đã ghi vở. Tiết sau nhắc lại rất nhanh.

Không dừng giữa lúc nhóm đang thảo luận. Một tuần sau, nhóm sẽ quên hết mạch suy nghĩ, phiếu làm dở thường thất lạc. Nếu thấy sắp cháy giờ, chốt sớm và để phần còn lại thành nhiệm vụ cá nhân về nhà.

Không dừng ngay trước phần báo cáo. Sản phẩm của các nhóm nguội đi, tiết sau mất năm phút để các nhóm nhớ lại mình đã làm gì.

Để lại một câu hỏi treo. Câu hỏi cuối tiết một là sợi dây nối sang tiết hai, ví dụ "Biết cách lập dàn ý rồi, nhưng mở bài thế nào để người đọc muốn đọc tiếp?". Ghi câu này vào kế hoạch.

Giao một việc chuẩn bị vừa sức. Đọc thêm một đoạn, mang một vật, viết thử một câu mở bài. Việc chuẩn bị nhỏ khiến học sinh bước vào tiết hai với một thứ trong tay, không phải hai bàn tay trắng.

Tính đến khoảng cách thật giữa hai tiết. Hai tiết liền nhau trong buổi thì gần như không cần ôn lại. Hai tiết cách nhau ba bốn ngày cần năm phút nối mạch. Xem thời khoá biểu trước khi chia.

Ba kiểu mở đầu tiết hai

Tiết hai không cần một hoạt động khởi động kiểu mới. Nó cần nối lại mạch. Ba kiểu nối hay dùng, mỗi kiểu ba đến năm phút:

  • Trả lời câu hỏi treo. Đọc lại câu hỏi để dành từ cuối tiết một, mời hai ba em nêu ý. Từ đó dẫn thẳng vào hoạt động tiếp theo.
  • Dùng việc chuẩn bị ở nhà. Mời vài em đọc câu mở bài viết thử, cả lớp nhận xét nhanh câu nào khiến muốn đọc tiếp. Học sinh thấy việc chuẩn bị của mình được dùng thật, lần sau sẽ chuẩn bị nghiêm túc hơn.
  • Ba câu hỏi nhanh. Ba câu hỏi ngắn về phần đã chốt ở tiết một, cả lớp giơ tay hoặc viết bảng con. Giáo viên nhìn được ngay lớp còn nhớ đến đâu, nếu nhiều em quên thì nhắc lại một lần trước khi đi tiếp.
  • Không nên: gọi một em lên bảng trả bài cũ cho điểm. Mất thời gian, cả lớp ngồi chờ, và không nối được mạch sang phần mới.
  • Không nên: mở bằng trò chơi khởi động mới không liên quan, chỉ vì sợ tiết hai "thiếu hoạt động mở đầu".

Mẫu khung bài viết Ngữ văn lớp 7 trải hai tiết

Bài giả định "Viết bài văn kể lại một trải nghiệm đáng nhớ", cô Hạnh soạn cho lớp 7A, hai tiết cách nhau hai ngày. Chọn cách chia theo sản phẩm.

  • Tiết 1, hoạt động 1 (5 phút). Mỗi em ghi nhanh ba trải nghiệm có thể kể, khoanh một cái muốn kể nhất. Câu hỏi đặt ra: làm sao để người khác đọc thấy trải nghiệm đó đáng nhớ như mình thấy?
  • Tiết 1, hoạt động 2 (22 phút). Đọc một bài viết mẫu giả định, nhóm bốn em tìm trong bài: ngôi kể, trình tự sự việc, chỗ người viết nói cảm xúc, chỗ chỉ tả mà người đọc tự cảm. Chốt yêu cầu của kiểu bài.
  • Tiết 1, hoạt động 3 (15 phút). Cá nhân lập dàn ý cho trải nghiệm đã chọn theo khung có sẵn trên phiếu. Đổi dàn ý với bạn bên cạnh, mỗi người góp một câu hỏi "chỗ này xảy ra thế nào?".
  • Cuối tiết 1 (3 phút). Câu hỏi treo: mở bài thế nào để người đọc muốn đọc tiếp? Việc về nhà: viết hai cách mở bài khác nhau cho bài của mình.
  • Tiết 2, hoạt động nối (5 phút). Ba em đọc hai cách mở bài, lớp chọn cách nào gây tò mò hơn và vì sao.
  • Tiết 2, hoạt động 4 (28 phút). Viết bài trên lớp dựa trên dàn ý. Mười phút cuối, đổi bài theo cặp, dùng bảng kiểm bốn tiêu chí để góp ý cho bạn.
  • Tiết 2, hoạt động 5 (10 phút). Chỉnh sửa bài theo góp ý; giáo viên chốt những lỗi chung đã thấy khi đi lớp. Bản sửa nộp đầu tiết sau.

Áp vào môn của bạn: ba kiểu bài hai tiết thường gặp

Ngoài bài viết Ngữ văn, ba kiểu bài dưới đây hay được phân phối hai tiết ở cấp trung học. Mỗi kiểu có một cách chia hợp và một chỗ hay vướng riêng.

Kiểu bàiCách chia gợi ýChỗ hay vướngMẹo
Toán: bài có định lí và nhiều dạng bài tậpTiết 1 hình thành định lí và hai dạng cơ bản; tiết 2 dạng khó hơn và vận dụngTiết 1 dạy hết các dạng, tiết 2 chỉ còn chữa bàiMỗi tiết có câu luyện tập riêng, không dồn sang tiết sau
Khoa học tự nhiên: bài có thí nghiệmTiết 1 đặt vấn đề, dự đoán, làm thí nghiệm, ghi số liệu; tiết 2 xử lý số liệu, rút kết luận, vận dụngThí nghiệm kéo dài, dọn dụng cụ hết giờGhi sẵn phút bắt đầu dọn; số liệu ghi phiếu giữ lại cho tiết 2
Lịch sử hoặc Địa lí: bài có tư liệu dàiTiết 1 khai thác tư liệu theo nhóm; tiết 2 tổng hợp, so sánh, liên hệNhóm đọc tư liệu chưa xong đã hết tiếtChia tư liệu theo nhóm, mỗi nhóm một phần, tiết 2 ghép lại
Tin học hoặc Công nghệ: bài làm sản phẩmTiết 1 phân tích yêu cầu, thiết kế trên giấy; tiết 2 làm, thử, sửaHọc sinh muốn làm ngay, bỏ qua thiết kếChỉ phát vật liệu hoặc mở máy khi bản thiết kế đã được duyệt

Điểm chung của cả bốn kiểu: tiết một kết thúc bằng một thứ học sinh giữ lại được (số liệu, bản thiết kế, phần tư liệu đã ghi), tiết hai bắt đầu bằng chính thứ đó. Nếu tiết một không để lại gì trong tay học sinh, xem lại điểm chia.

Bài ba tiết trở lên và lỗi hay gặp

Với bài ba bốn tiết hoặc một chủ đề tích hợp, nguyên tắc vẫn vậy nhưng cần thêm vài thứ:

  • Đầu kế hoạch có một bảng nhỏ: tiết nào, hoạt động nào, sản phẩm nào. Người đọc nhìn một lần là thấy toàn bộ bài.
  • Mỗi tiết có một sản phẩm trung gian nhìn thấy được, để giáo viên kiểm tra tiến độ và học sinh thấy mình đang đi đâu.
  • Chừa một khoảng dự phòng ở tiết cuối, khoảng năm đến mười phút, vì bài nhiều tiết gần như luôn lệch giờ ở đâu đó.
  • Lỗi hay gặp: mỗi tiết đều có một hoạt động mở đầu mới không liên quan đến nhau.
  • Lỗi hay gặp: mục tiêu bị chép lặp ở đầu mỗi tiết, mỗi lần một kiểu câu chữ.
  • Lỗi hay gặp: tiết cuối dồn quá nhiều hoạt động vì các tiết trước cháy giờ mà không điều chỉnh.
  • Lỗi hay gặp: phần đánh giá chỉ đặt ở tiết cuối, các tiết giữa không có lúc nào giáo viên biết học sinh đã đạt tới đâu.

Sau mỗi tiết của một bài nhiều tiết, dành hai phút ghi vào mục điều chỉnh: đã dạy tới đâu so với kế hoạch, tiết sau cần thêm hay bớt gì. Ghi ngay hôm đó, vì ba ngày sau bạn sẽ không còn nhớ chính xác.

Câu hỏi thường gặp

Bài hai tiết có cần hai mục tiêu riêng cho từng tiết không?

Không cần. Mục tiêu viết chung cho cả bài. Trong tiến trình, mục a) của từng hoạt động đã nói hoạt động đó phục vụ phần nào của mục tiêu, nên người đọc vẫn biết mỗi tiết hướng tới điều gì.

Người dự giờ chỉ dự tiết hai thì đánh giá thế nào?

Người dự sẽ đối chiếu với những hoạt động được đánh dấu thuộc tiết hai. Vì vậy kế hoạch cần ghi rõ hoạt động nào ở tiết nào và nộp kèm toàn bộ kế hoạch, để người dự biết tiết một đã làm gì và vì sao tiết hai không có hoạt động mở đầu mới.

Nếu tiết một cháy giờ, tiết hai có nên dạy bù phần còn thiếu không?

Nên dạy phần còn thiếu ở đầu tiết hai nhưng rút gọn, rồi cắt bớt ở phần luyện tập hay vận dụng tiết hai cho vừa. Ghi điều chỉnh này vào kế hoạch để lần sau chia thời gian lại cho hợp lý.

Có cần phiếu học tập riêng cho từng tiết không?

Tuỳ hoạt động. Nhiều bài dùng một phiếu xuyên suốt, tiết một làm mặt trước, tiết hai làm mặt sau. Cách này giúp học sinh giữ mạch, nhưng phải dặn giữ phiếu cẩn thận hoặc giáo viên thu lại cuối tiết một.

Bài được phân phối một tiết rưỡi thì soạn thế nào?

Thường gộp với bài kế tiếp hoặc bài ôn tập thành một kế hoạch nhiều tiết, phần nửa tiết còn lại dùng để luyện tập hoặc bắt đầu bài sau. Hỏi tổ chuyên môn cách xử lý thống nhất trong kế hoạch dạy học của tổ để không lệch với đồng nghiệp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138