TruyenDay.comTruyền Dạy
Giáo viên mới vào nghề

Năm đầu đi dạy cần chuẩn bị gì: việc làm từ ngày nhận phân công đến buổi đứng lớp đầu

Danh sách việc cho giáo viên mới trong ba tuần trước năm học: đọc chương trình, hỏi tổ chuyên môn, soạn trước hai tuần bài, chuẩn bị đồ dùng và sổ ghi.

A young Vietnamese woman teacher, seen from behind, arranges closed textbooks with plain covers on a desk in an empty teachers room, morning side light, soft green tones

Năm đầu đi dạy, việc nên làm trước ngày đứng lớp gói lại trong năm nhóm: nắm phân công và thời khoá biểu, đọc chương trình môn học của khối mình dạy, hỏi tổ chuyên môn những quy ước riêng của trường, soạn sẵn ít nhất hai tuần bài, và dựng một hệ thống ghi chép đơn giản cho từng lớp. Phần còn lại học dần trong năm, không cần biết hết từ đầu.

Bài này đi theo thứ tự thời gian, từ lúc nhận phân công đến buổi chiều trước tiết dạy đầu tiên. Mỗi mục có danh sách kiểm để bạn đánh dấu, kèm những câu hỏi nên mang theo khi gặp tổ trưởng. Ví dụ trong bài là giả định: cô Hạnh mới về dạy Ngữ văn lớp 7 ở Trường THCS A, thầy Minh dạy Toán lớp 10 ở một trường THPT.

Ba tuần trước năm học: nắm phân công và đọc chương trình

Việc đầu tiên không phải là soạn bài mà là biết chính xác mình dạy gì, cho ai, bao nhiêu tiết. Nhiều giáo viên mới soạn kỹ bài đầu của khối 6 rồi mới biết mình được xếp khối 7. Hãy chốt những điều sau trước khi mở máy soạn:

  • Môn, khối, số lớp, số tiết mỗi tuần. Hỏi rõ lớp nào, buổi nào, có dạy tăng tiết hay tiết ôn tập riêng không.
  • Chương trình môn học của khối mình dạy. Đọc phần yêu cầu cần đạt trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho đúng lớp đó, không đọc cả cấp. Gạch dưới động từ ở từng yêu cầu: nhận biết, giải thích, vận dụng, viết được.
  • Kế hoạch dạy học môn học của tổ. Đây là bản phân phối bài theo tuần mà tổ chuyên môn đã thống nhất. Xin bản này sớm, vì nó quyết định bạn dạy bài nào ở tuần nào.
  • Bộ sách giáo khoa trường đang dùng. Một môn có nhiều bộ sách; hỏi trường chọn bộ nào cho khối mình rồi mới mua sách giáo viên đi kèm.
  • Lịch kiểm tra định kỳ đã dự kiến. Biết trước tuần kiểm tra giữa kỳ để không dạy chậm rồi phải dồn bài.

Khi đọc chương trình, đừng chép lại cả văn bản. Lập một tờ giấy cho mỗi chủ đề, ghi ba dòng: học sinh phải làm được gì, bài nào trong sách ứng với yêu cầu đó, và mình dự định cho học sinh làm sản phẩm gì để chứng minh. Ba dòng này sẽ là nguồn cho phần mục tiêu trong mọi kế hoạch bài dạy về sau.

Câu hỏi nên mang theo khi gặp tổ trưởng chuyên môn

Buổi gặp tổ trưởng đầu tiên thường ngắn, giữa lúc tổ đang bận chuẩn bị năm học. Mang sẵn câu hỏi viết ra giấy giúp bạn hỏi đủ trong mười lăm phút mà không phải quay lại hỏi lẻ tẻ nhiều lần.

Câu hỏiVì sao cần hỏi ngay
Tổ dùng mẫu kế hoạch bài dạy nào, nộp bản in hay bản điện tử, nộp trước bao lâu?Mỗi trường có quy ước riêng về hình thức, dù khung chung theo hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo giống nhau.
Có ai dạy cùng khối với em không, em có thể xem bài soạn năm trước của tổ không?Có người dạy cùng khối là có người để hỏi hằng tuần.
Sổ điểm, sổ đầu bài, phần mềm quản lý điểm của trường do ai hướng dẫn?Ghi điểm sai cột hoặc trễ hạn là lỗi hay bị nhắc nhất ở giáo viên mới.
Lịch sinh hoạt tổ chuyên môn vào buổi nào trong tuần?Để giữ lịch, không nhận việc khác trùng giờ.
Phòng thiết bị, máy chiếu mượn thế nào, ai giữ chìa khoá?Tiết đầu cần máy chiếu mà không mượn được là cả kế hoạch đổ.
Năm nay tổ có kế hoạch dự giờ giáo viên mới vào thời điểm nào?Biết trước để chuẩn bị, không bị bất ngờ.

Ghi câu trả lời ngay vào sổ, kèm tên người phụ trách từng việc. Nếu tổ trưởng bận, hỏi xin được gặp giáo viên dạy cùng khối; người này thường cho bạn nhiều thông tin thực tế hơn.

Soạn trước hai tuần bài, không soạn cả học kỳ

Giáo viên mới hay rơi vào một trong hai cực: hoặc soạn dồn cả học kỳ trong kỳ nghỉ hè rồi đến lúc dạy thấy không khớp với lớp, hoặc không soạn trước bài nào và tuần nào cũng thức khuya. Mốc hợp lý là có sẵn kế hoạch bài dạy cho hai tuần đầu trước ngày khai giảng, rồi giữ khoảng đệm một tuần trong suốt năm học.

Hai tuần đầu nên soạn kỹ hơn bình thường, vì bạn chưa biết lớp. Hãy viết sẵn hai phương án cho hoạt động chính: một phương án nếu lớp hiểu nhanh, một phương án nếu lớp cần thêm ví dụ. Với cô Hạnh, bài đọc hiểu đầu tiên có thể chuẩn bị thêm một đoạn văn ngắn dễ hơn để dùng khi lớp chưa quen cách trả lời câu hỏi mở. Với thầy Minh, bài về mệnh đề và tập hợp nên có thêm năm bài tập nhận biết đơn giản trước dạng bài vận dụng.

Khung kế hoạch bài dạy hiện các trường dùng theo Công văn 5512 năm 2020 cho cấp trung học, gồm mục tiêu, thiết bị dạy học và học liệu, tiến trình dạy học với các hoạt động. Bạn không cần thuộc lòng văn bản, chỉ cần dùng đúng mẫu của tổ và viết mỗi hoạt động có đủ mục tiêu, nội dung, sản phẩm và cách tổ chức.

Đồ dùng và hồ sơ cá nhân nên có trước ngày đầu

Không cần mua nhiều. Danh sách dưới đây là những thứ thiếu thì lúng túng ngay trong tuần đầu:

  • Một cuốn sổ bìa cứng chia phần cho từng lớp: sơ đồ chỗ ngồi, danh sách học sinh, ghi chú sau mỗi tiết.
  • Bộ phấn trắng và hai màu, hoặc bút viết bảng nếu trường dùng bảng trắng; khăn lau riêng để trong túi.
  • Đồng hồ đeo tay hoặc đồng hồ để bàn, vì nhìn điện thoại trên lớp dễ bị học sinh hiểu là đang làm việc riêng.
  • Một tập giấy trắng khổ nhỏ để phát phiếu nhanh khi máy in phòng giáo vụ quá tải.
  • Bản in kế hoạch bài dạy hai tuần đầu, bấm theo thứ tự tiết, kể cả khi trường cho nộp bản điện tử.
  • Một thư mục trên máy tính chia theo tuần, đặt tên tệp theo quy ước: khối, tuần, tên bài, để tìm lại nhanh.
  • Quần áo đứng lớp thoải mái, giày đi được cả buổi; giáo viên mới hay chọn giày đẹp rồi đau chân từ tiết ba.

Hồ sơ cá nhân như quyết định tuyển dụng, bằng cấp, giấy khám sức khoẻ thì nộp theo yêu cầu của phòng hành chính nhà trường. Giữ một bản chụp của từng loại trong máy để khỏi phải về nhà lấy khi bị hỏi bổ sung.

Đi một vòng trường và vào trước lớp mình sẽ dạy

Một hai ngày trước khai giảng, hãy xin vào trường đi một vòng. Đứng ở cửa từng phòng học mình được xếp, nhìn từ bàn cuối lên bảng: chữ cỡ nào thì bàn cuối đọc được, ánh nắng chiếu vào bảng lúc mấy giờ, ổ điện nằm đâu, máy chiếu có sẵn hay phải mang. Thử viết một dòng phấn lên bảng rồi xuống bàn cuối đọc lại.

Đi thêm đường từ phòng giáo viên đến từng lớp và tính thời gian. Giáo viên mới dạy liền hai tiết ở hai dãy nhà khác nhau thường vào lớp muộn vài phút ở tiết sau mà không hiểu vì sao. Biết trước thì chuẩn bị đồ cho tiết sau ngay từ giờ ra chơi.

Ghi lại vị trí phòng y tế, phòng thiết bị, nhà vệ sinh của học sinh. Trong tuần đầu gần như lớp nào cũng có học sinh xin ra ngoài hoặc bị mệt; bạn cần trả lời ngay mà không phải hỏi lại cả lớp. Nếu trường có quy định riêng về việc cho học sinh rời lớp trong giờ học, hỏi giáo viên chủ nhiệm hoặc tổ trưởng trước để làm thống nhất với các thầy cô khác.

Lỗi hay gặp ở giáo viên mới trong tháng đầu

Những lỗi dưới đây không phải do kém chuyên môn mà do chưa quen nhịp trường. Biết trước giúp bạn tránh được phần lớn lời nhắc trong các buổi họp tổ đầu năm:

  • Soạn bài theo sách nhưng không đối chiếu kế hoạch dạy học của tổ, nên dạy lệch tuần với các lớp cùng khối.
  • Ghi sổ đầu bài, nhập điểm trễ hạn vì chưa biết hạn chót của trường.
  • Nhận thêm việc phong trào quá nhiều trong tháng đầu vì ngại từ chối, rồi thiếu giờ soạn bài.
  • Thiết kế hoạt động nhóm phức tạp ngay tiết đầu khi chưa biết lớp, dẫn tới lớp ồn và cháy giáo án.
  • Không ghi lại gì sau mỗi tiết, đến cuối tháng không nhớ lớp nào học tới đâu, em nào cần kèm thêm.
  • Ngại hỏi vì sợ bị đánh giá yếu, trong khi tổ chuyên môn thường sẵn lòng chỉ nếu được hỏi đúng lúc.

Mỗi tối thứ sáu trong tháng đầu, dành mười lăm phút nhìn lại danh sách này và đánh dấu điều mình đã mắc. Đến tuần thứ tư, bạn sẽ thấy phần lớn đã được xử lý mà không cần ai nhắc.

Áp vào trường hợp của bạn: lịch ba tuần mẫu

Lịch dưới đây là của thầy Minh, nhận phân công dạy Toán ba lớp 10 khoảng ba tuần trước ngày tựu trường. Bạn thay tên môn và khối, giữ thứ tự việc; nếu thời gian ngắn hơn, gộp tuần một và tuần hai nhưng đừng bỏ bước gặp tổ.

Thời điểmViệc chínhKết quả cần có
Tuần thứ nhấtXin kế hoạch dạy học môn Toán lớp 10 của tổ, đọc yêu cầu cần đạt của học kỳ một, mua sách giáo viên đúng bộ trường dùng.Mỗi chủ đề có một tờ ba dòng: yêu cầu, bài tương ứng, sản phẩm dự kiến.
Tuần thứ haiGặp tổ trưởng với danh sách câu hỏi, xin xem bài soạn năm trước, hẹn người dạy cùng khối một buổi trao đổi.Ghi chú quy ước của tổ: mẫu bài soạn, hạn nộp, lịch sinh hoạt, cách nhập điểm.
Tuần thứ ba, đầu tuầnSoạn kế hoạch bài dạy hai tuần đầu, mỗi bài có phương án dự phòng.Bản in bấm theo tiết, thư mục máy tính đặt tên theo tuần.
Tuần thứ ba, cuối tuầnĐi một vòng trường, thử viết bảng ở từng phòng, chuẩn bị sổ ghi và đồ dùng.Sổ đã chia phần cho ba lớp, túi đồ đứng lớp đã sẵn.
Chiều trước tiết đầuĐọc lại kịch bản tiết đầu, đặt sẵn quần áo, ngủ sớm.Một trang kịch bản chữ to đặt trong cặp.

Lịch này cố ý để trống buổi tối cuối cùng. Giáo viên mới hay sửa bài đến nửa đêm trước ngày đầu tiên rồi lên lớp mệt mỏi; một bài soạn đủ dùng cộng một giấc ngủ đủ thường cho tiết dạy tốt hơn bài soạn hoàn hảo cộng đôi mắt thâm quầng.

Câu hỏi thường gặp

Giáo viên mới có cần soạn sẵn cả học kỳ trong kỳ nghỉ hè không?

Không cần. Soạn kỹ hai tuần đầu và lập dàn ý cho các chủ đề còn lại là đủ. Khi đã biết lớp, bạn sẽ phải chỉnh nhiều chỗ; bài soạn dồn từ trước thường phải viết lại.

Nên đọc văn bản nào trước khi bắt đầu đi dạy?

Đọc chương trình môn học trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cho đúng khối mình dạy, kế hoạch dạy học môn học của tổ, và quy định đánh giá học sinh theo hướng dẫn hiện hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Các văn bản khác đọc dần khi cần.

Nếu tổ trưởng quá bận, giáo viên mới nên hỏi ai?

Hỏi giáo viên dạy cùng khối hoặc giáo viên được phân công hướng dẫn bạn trong thời gian tập sự. Hỏi theo danh sách viết sẵn, mỗi lần vài câu, và ghi lại câu trả lời để không phải hỏi lặp.

Có nên xin bài soạn năm trước của đồng nghiệp để dùng lại không?

Nên xin để tham khảo cách tổ viết mục tiêu và sắp hoạt động, nhưng tự viết lại cho lớp mình. Bài soạn của người khác hợp với giọng và nhịp của họ; dùng nguyên văn thường lúng túng khi lên lớp.

Tuần đầu đi dạy có nên tổ chức hoạt động nhóm không?

Có thể, nhưng chọn hoạt động cặp đôi hoặc nhóm bốn người với nhiệm vụ ngắn, có sản phẩm rõ. Hoạt động nhóm nhiều bước nên để sang tuần thứ hai, khi bạn đã biết lớp và học sinh đã quen tín hiệu của bạn.

Giáo viên mới có được từ chối việc phong trào trong tháng đầu không?

Bạn có thể trao đổi thẳng với tổ trưởng về khối lượng việc, nói rõ mình đang ưu tiên soạn và dạy cho ổn. Đề xuất nhận một việc vừa sức thay vì từ chối hết thường được đón nhận tốt hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138