TruyenDay.comTruyền Dạy
Giáo viên mới vào nghề

Soạn bài và chấm bài năm đầu đi dạy: lịch tuần mẫu để không thức khuya mỗi tối

Giáo viên mới hay soạn đến nửa đêm và để vở chất đống. Cách chia khối việc trong tuần, soạn theo lô, chấm có chọn lọc và giữ khoảng đệm một tuần cho kế hoạch bài dạy.

A young teacher sits alone at a long table in a school library stacking student notebooks into neat piles, overhead view, quiet evening lamp light, warm brown tones

Năm đầu đi dạy, soạn bài và chấm bài sẽ chiếm phần lớn thời gian ngoài giờ lên lớp. Cách giữ được nhịp là chia chúng thành những khối việc cố định trong tuần, soạn theo lô cho cả tuần thay vì soạn từng tối cho hôm sau, chấm có chọn lọc thay vì chấm mọi thứ, và giữ khoảng đệm một tuần cho kế hoạch bài dạy.

Bài này đi vào hai việc cụ thể của giáo viên bộ môn: soạn và chấm. Các việc chủ nhiệm, liên lạc phụ huynh hay hồ sơ hành chính không bàn ở đây. Ví dụ là cô Hạnh dạy Ngữ văn bốn lớp 7, mười sáu tiết mỗi tuần, và thầy Minh dạy Toán ba lớp 10. Các con số thời gian là ví dụ để bạn tự điều chỉnh, không phải chuẩn bắt buộc.

Vì sao giáo viên mới luôn thấy thiếu thời gian

Giáo viên đi trước soạn một tiết nhanh vì họ đã dạy bài đó vài lần, có sẵn ví dụ, biết chỗ học sinh hay vướng. Giáo viên mới soạn mọi thứ lần đầu, nên một tiết có thể mất hai, ba giờ. Đó là chuyện bình thường, không phải dấu hiệu bạn chậm. Vấn đề chỉ xảy ra khi thời gian đó bị dồn vào buổi tối trước hôm dạy.

Chấm bài cũng vậy. Môn có bài viết dài như Ngữ văn, mỗi bài cần vài phút đọc và nhận xét; bốn lớp ba mươi lăm em là gần một trăm bốn mươi bài. Nếu bạn chấm mọi bài tập về nhà với cùng độ kỹ như bài kiểm tra, chồng vở sẽ cao lên nhanh hơn tốc độ bạn chấm.

Thêm vào đó, giáo viên mới hay làm việc theo kiểu phản ứng: việc nào gấp làm trước, soạn tối nay cho tiết mai, chấm khi học sinh hỏi điểm. Kiểu làm này làm mọi việc đều thành gấp. Đổi sang kiểu làm có lịch là cách duy nhất để thoát vòng ấy.

Cô Hạnh trong tháng đầu ghi lại thời gian làm việc của mình: trung bình mỗi tối ba giờ rưỡi, phần lớn là soạn bài cho ngày hôm sau và sửa lại phiếu học tập. Sau khi đổi sang soạn theo lô, con số giảm xuống khoảng hai giờ, và cô có hai buổi tối trong tuần không phải làm gì.

Lịch tuần mẫu cho giáo viên bộ môn

Lịch dưới đây là của cô Hạnh. Các khối việc đặt vào giờ trống trong thời khoá biểu và một ít thời gian buổi tối. Điều quan trọng không phải giờ cụ thể mà là mỗi việc có chỗ cố định.

Thời điểmKhối việcKết quả cuối khối
Thứ hai, tiết trốngChấm lô bài tập nộp cuối tuần trước.Lô bài đã có nhận xét, sẵn trả.
Thứ ba, tối, khoảng một giờSoạn khung cho cả tuần sau: mục tiêu, hoạt động chính của từng tiết.Dàn ý tuần sau đủ mọi tiết.
Thứ tư, tiết trốngLàm phiếu học tập, chuẩn bị đồ dùng cho tuần sau.Phiếu đã in hoặc đã gửi in.
Thứ năm, tối, khoảng một giờViết chi tiết kế hoạch bài dạy tuần sau.Kế hoạch đủ để nộp tổ.
Thứ sáu, tiết trốngChấm lô bài trong tuần; ghi chép nhận xét chung cho từng lớp.Danh sách lỗi chung để chữa đầu tuần.
Thứ bảy, buổi sáng nếu cầnBù phần chưa xong, rà lại kế hoạch tuần sau.Tuần sau sẵn sàng.
Chủ nhật và hai buổi tốiKhông làm việc chuyên môn.Nghỉ thật.

Lịch này giữ khoảng đệm một tuần: lúc nào bạn cũng soạn cho tuần sau, không phải cho ngày mai. Khi có tuần bận đột xuất, khoảng đệm bị ăn mất nhưng bạn vẫn không phải soạn trong đêm. Hai tuần đầu năm học là giai đoạn khó nhất vì bạn chưa có đệm; đó là lý do nên soạn trước hai tuần bài trong kỳ nghỉ.

Soạn theo lô: bốn bước để soạn nhanh mà không hời hợt

Soạn theo lô nghĩa là làm cùng một loại việc cho nhiều tiết liền nhau, thay vì soạn trọn vẹn từng tiết một. Não bạn không phải chuyển qua lại giữa nhiều kiểu việc nên nhanh hơn rõ rệt.

  1. Đọc trước cả cụm bài của tuần. Đọc yêu cầu cần đạt và sách giáo viên cho tất cả các tiết trong tuần một lượt, ghi mục tiêu từng tiết.
  2. Dựng khung cho mọi tiết. Mỗi tiết chỉ ghi ba đến bốn hoạt động chính, mỗi hoạt động một dòng. Chưa viết chi tiết.
  3. Làm học liệu cùng lúc. Phiếu học tập, bài tập, câu hỏi khởi động cho cả tuần làm trong một ngồi. Các lớp cùng khối dùng chung, chỉ chỉnh mức độ.
  4. Viết chi tiết theo mẫu của tổ. Lúc này chỉ còn điền vào khung đã có, phần lớn là việc viết.

Thầy Minh dạy ba lớp 10 cùng một bài, nên một lần soạn dùng cho ba lớp. Thầy chỉ ghi thêm một dòng điều chỉnh cho từng lớp ở cuối kế hoạch, ví dụ lớp A bỏ bài tập nhận biết, lớp C thêm một ví dụ mẫu. Cách này nhanh hơn soạn ba bản riêng và vẫn sát với từng lớp.

Lưu mọi kế hoạch bài dạy theo thư mục tuần và tên bài. Năm sau bạn sẽ có bản để chỉnh thay vì viết lại từ đầu, và thời gian soạn sẽ giảm hẳn.

Chấm bài có chọn lọc: không phải bài nào cũng chấm như nhau

Chia ba mức chấm. Mức một là kiểm tra đã làm hay chưa, chỉ cần đánh dấu. Mức hai là chấm một hoặc hai câu trọng tâm và ghi nhận xét ngắn. Mức ba là chấm toàn bộ với nhận xét chi tiết, dành cho bài kiểm tra và bài viết quan trọng. Quyết định mức chấm khi giao bài, không phải khi đã thu về.

Chấm theo tiêu chí, không theo cảm giác. Trước khi chấm một lô bài, viết ra ba tiêu chí bạn sẽ nhìn. Với đoạn văn tả người của lớp 7, cô Hạnh chỉ nhìn: có chi tiết riêng của người được tả không, câu có đúng ngữ pháp không, có câu kết nêu cảm xúc không. Chấm theo ba câu hỏi nhanh và công bằng hơn đọc rồi cảm nhận.

Ghi lỗi chung, không viết lại cho từng em. Khi thấy cùng một lỗi lặp ở nhiều bài, ghi ký hiệu ngắn trên bài và ghi lỗi đó vào danh sách để chữa chung trên lớp. Mười lăm phút chữa chung giúp nhiều hơn viết lại một câu nhận xét giống nhau ba mươi lần.

Cho học sinh tự kiểm và kiểm chéo. Với bài tập luyện tập có đáp án rõ, cho học sinh đổi vở kiểm theo đáp án trên bảng ở đầu tiết sau. Bạn chỉ thu xem lại một số vở để biết lớp làm thế nào.

Trả bài nhanh. Nhận xét trả sau hai ngày có giá trị hơn nhận xét kỹ trả sau hai tuần, khi học sinh đã quên bài mình viết gì. Đặt mục tiêu trả mọi lô bài trong vòng một tuần.

Tuần có kiểm tra: lịch chấm để trả bài đúng hạn

Tuần kiểm tra giữa kỳ hoặc cuối kỳ là lúc lịch tuần bình thường bị phá vỡ: cùng lúc phải ra đề, coi thi, chấm bài của tất cả các lớp và nhập điểm đúng hạn. Cô Hạnh chia việc chấm bốn lớp 7 như sau, với bài kiểm tra có phần đọc hiểu và phần viết:

NgàyViệcGhi chú
Trước ngày kiểm traThống nhất hướng dẫn chấm với tổ, viết ba bài mẫu ở ba mức để tự đối chiếu.Làm trước giúp chấm nhanh và đều tay.
Ngày 1 sau kiểm traChấm phần đọc hiểu của cả bốn lớp liền một lượt.Phần có đáp án rõ, chấm nhanh khi đầu óc còn tỉnh.
Ngày 2 và 3Chấm phần viết, mỗi ngày hai lớp, nghỉ giữa mỗi ba mươi bài.Đọc lại bài mẫu sau mỗi lần nghỉ để không lệch chuẩn.
Ngày 4Rà lại những bài ở sát ranh giới các mức, cộng điểm, kiểm tra cộng sai.Nhờ người dạy cùng khối chấm thử hai bài để so.
Ngày 5Nhập điểm, ghi danh sách lỗi chung cho tiết trả bài.Nhập theo hạn chót của trường.

Trong tuần này, chuyển kế hoạch bài dạy sang các tiết đã soạn sẵn từ khoảng đệm, không soạn mới. Đây chính là lúc khoảng đệm một tuần phát huy giá trị.

Áp vào trường hợp của bạn: tự soát một tuần làm việc

Cuối tuần thứ ba đi dạy, hãy dành mười lăm phút trả lời những câu sau. Mỗi câu trả lời "có" là một chỗ đang làm bạn mất thời gian:

  • Có tối nào bạn soạn bài cho ngày hôm sau không?
  • Có chồng vở nào đã thu về hơn một tuần mà chưa chấm không?
  • Bạn có soạn riêng từng lớp cùng khối mà không dùng chung phần lớn nội dung không?
  • Bạn có viết nhận xét dài cho mọi bài tập về nhà không?
  • Bạn có làm lại phiếu học tập từ đầu vì không tìm thấy bản cũ trên máy không?
  • Bạn có dùng tiết trống trong trường để nói chuyện hoặc lướt điện thoại, rồi tối về làm bù không?
  • Bạn có nhận thêm việc ngoài chuyên môn trong tuần mà chưa tính thời gian không?

Chọn một câu "có" để sửa trong tuần sau, không sửa tất cả cùng lúc. Với nhiều giáo viên mới, sửa câu đầu tiên bằng cách giữ khoảng đệm một tuần đã đủ để giảm phần lớn áp lực buổi tối.

Nếu sau khi đã sắp xếp mà khối lượng việc vẫn vượt quá sức, ví dụ bạn được giao nhiều tiết hơn đồng nghiệp cùng tổ hoặc nhận nhiều việc phong trào, hãy trao đổi với tổ trưởng bằng con số cụ thể về thời gian, thay vì chịu đựng một mình.

Những thói quen nhỏ giữ nhịp cả năm

Lịch tuần chỉ bền khi đi kèm vài thói quen giúp bạn không bị trượt. Những điều dưới đây do các giáo viên đi trước chia sẻ khi kèm đồng nghiệp trẻ:

  • Ghi ngay sau tiết một dòng vào lề kế hoạch bài dạy: chỗ nào chạy tốt, chỗ nào cần sửa. Năm sau đọc lại mất một phút.
  • Mang theo một chồng bài nhỏ, khoảng mười bài, để chấm trong tiết trống thay vì mang cả lô về nhà.
  • Dùng một mẫu phiếu học tập cố định cho mỗi loại hoạt động, chỉ thay nội dung.
  • Đặt một giờ dừng mỗi tối, ví dụ chín giờ rưỡi, và tôn trọng nó như một tiết dạy.
  • Khi tổ có bộ đề, bộ câu hỏi dùng chung, dùng và góp thêm thay vì tự làm riêng.
  • Ngày nào kiệt sức, chọn một việc nhỏ nhất làm được và dừng; đừng thức trắng để bù.

Năm đầu không có cách nào làm cho công việc nhẹ như năm thứ năm. Nhưng có cách để nó không chiếm hết mọi buổi tối, và sức của bạn còn lại cho những năm sau.

Câu hỏi thường gặp

Giáo viên mới mất bao lâu để soạn một kế hoạch bài dạy?

Lúc đầu có thể mất hai đến ba giờ cho một tiết, nhất là tiết có nhiều học liệu. Khi đã quen mẫu của tổ và soạn theo lô, thời gian giảm dần. Năm thứ hai, khi chỉnh từ bản năm trước, thường nhanh hơn rất nhiều.

Có bắt buộc chấm mọi bài tập về nhà không?

Tuỳ quy định của tổ và trường, nhưng thường không yêu cầu chấm chi tiết mọi bài. Bạn có thể kiểm tra việc làm bài, chấm chọn vài câu, cho học sinh kiểm chéo, và dành nhận xét chi tiết cho bài quan trọng.

Soạn trước cả tuần có bị lệch khi lớp học chậm hơn dự kiến không?

Có thể lệch một chút. Khi lệch, chỉnh lại tiết tiếp theo trong khung đã soạn, thường chỉ cần đổi vị trí một hoạt động. Vẫn nhanh hơn nhiều so với soạn từ đầu mỗi tối.

Có nên mang vở học sinh về nhà chấm không?

Được, nếu trường không cấm và bạn giữ vở cẩn thận. Tuy vậy, chấm trong giờ trống ở trường giúp tách công việc khỏi nhà. Nếu mang về, đặt giới hạn số vở mỗi tối thay vì mang cả lô.

Làm sao để nhận xét bài viết nhanh mà vẫn có ích cho học sinh?

Chấm theo ba tiêu chí đã chọn trước, ghi một điểm làm tốt và một điểm cần sửa, dùng ký hiệu lỗi thống nhất. Lỗi chung của cả lớp thì chữa trên lớp, không viết lại vào từng vở.

Khi nào nên nói với tổ trưởng rằng mình bị quá tải?

Khi đã sắp xếp lại lịch mà vẫn thường xuyên phải làm đến khuya, hoặc chất lượng dạy bắt đầu giảm. Nói bằng con số cụ thể như số tiết, số lớp, số việc kiêm nhiệm, và đề xuất một điều chỉnh có thể làm được.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138