TruyenDay.comTruyền Dạy
Dạy học phân hoá

Học sinh mới chuyển đến giữa năm: hai tuần đầu trong giờ bộ môn để em bắt nhịp

Giáo viên bộ môn đón học sinh mới chuyển đến: buổi học đầu tiên, tìm chỗ lệch chương trình, kế hoạch bù hai tuần, ghép bạn đồng hành và xử lý điểm từ trường cũ.

A new student with a backpack stands at a classroom doorway while a teacher gestures toward an empty seat, seen from inside the room, morning corridor light behind

Khi có học sinh mới chuyển đến giữa năm, giáo viên bộ môn cần làm ba việc trong hai tuần đầu: cho em một buổi học đầu dễ chịu, tìm đúng chỗ lệch giữa phần em đã học ở trường cũ và phần lớp đang học, rồi bù đúng phần lệch đó thay vì bắt em học lại mọi thứ. Phần thủ tục hồ sơ do nhà trường lo; bài này chỉ bàn chuyện trên lớp bộ môn.

Học sinh chuyển trường giữa năm thường gánh nhiều thay đổi cùng lúc: lớp mới, bạn mới, thầy cô mới, có khi cả giọng nói và nếp sinh hoạt khác. Giáo viên bộ môn không giải quyết hết được, nhưng có thể làm cho môn mình không thành thêm một gánh nặng. Dưới đây là các bước cho buổi đầu, mẫu bảng đối chiếu chương trình, kế hoạch bù hai tuần, cách ghép bạn đồng hành và xử lý điểm số từ trường cũ.

Buổi học đầu tiên của em trong giờ của bạn

Buổi đầu quyết định nhiều tới cảm giác của em với môn học. Không cần làm gì đặc biệt, chỉ cần không để em lạc lõng.

  1. Trước giờ, hỏi giáo viên chủ nhiệm tên em, em chuyển từ đâu, đã ngồi chỗ nào. Chuẩn bị sẵn một bộ phiếu học tập của bài hôm nay cho em.
  2. Giới thiệu ngắn trước lớp, chỉ tên và một lời chào. Không hỏi em trước lớp chuyện vì sao chuyển trường hay trường cũ dạy thế nào.
  3. Trong hoạt động đầu, giao em làm cùng một bạn ngồi cạnh, không gọi em trả lời trước lớp ngay.
  4. Trong lúc lớp làm bài, đến chỗ em một phút, hỏi nhẹ: "Phần này ở trường cũ em học tới đâu rồi?" Ghi lại câu trả lời.
  5. Cuối giờ, giữ em lại hai phút, hẹn một buổi ngắn trong tuần để xem vở cũ. Nói rõ không phải kiểm tra, chỉ để biết em cần gì.
  6. Ghi vào sổ ngày em đến lớp và những gì quan sát được trong buổi đầu.

Nhiều em mới chuyển đến im lặng suốt tuần đầu, điều đó bình thường. Đừng vội kết luận em học kém hay ngại học. Cho em ít nhất một tuần trước khi đánh giá bất cứ điều gì.

Tìm chỗ lệch chương trình: bảng đối chiếu mẫu

Dù cùng theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, mỗi trường có kế hoạch dạy học riêng, thứ tự chủ đề và tiến độ có thể khác. Cách nhanh nhất để tìm chỗ lệch là xem vở cũ của em cùng em. Dưới đây là mẫu của thầy Minh khi đón một em chuyển đến lớp 10 vào tháng mười hai.

Nội dung trong kế hoạch của lớpLớp đã họcEm đã học ở trường cũViệc cần làm
Mệnh đề và tập hợpCóCóKhông cần bù
Bất phương trình bậc nhất hai ẩnCóChưaBù trong tuần một, ưu tiên cao vì chương sau dùng
Hệ thức lượng trong tam giácCóĐang học dởBù phần còn lại trong tuần hai
VectơĐang họcĐã học trướcEm học cùng lớp, có thể làm nhiệm vụ mở rộng
Thống kêChưaĐã họcKhông cần bù, ôn lại khi lớp học tới

Bảng này chỉ mất mười lăm phút ngồi với em và quyển vở cũ. Nó cho thấy chỗ lệch thường không lớn như lo ngại; điều cần là biết chính xác phần nào thiếu, phần nào thừa. Phần em đã học trước còn là cơ hội để em có chỗ đứng trong lớp mới.

Buổi xem vở cũ: hỏi gì, nhìn gì

Buổi gặp ngắn trong tuần đầu nên diễn ra ở chỗ yên tĩnh như phòng giáo viên hoặc lớp học lúc ra chơi, chừng mười lăm phút. Mục đích là trò chuyện, không phải kiểm tra, nên đừng đưa đề cho em làm ngay.

Nhìn vở: những bài em ghi đầy đủ, những bài bỏ trống, cách em trình bày lời giải, những chỗ thầy cô cũ chữa. Một quyển vở nói nhiều điều hơn bảng điểm, chẳng hạn em có quen trình bày từng bước không, có quen tự ghi chú không.

Hỏi em: phần nào em thích nhất, phần nào em thấy khó nhất ở trường cũ, ở trường cũ giờ học thường diễn ra thế nào, em có quen làm việc nhóm không. Những câu hỏi này giúp bạn hiểu em đã quen với cách học nào, để chuẩn bị cho em quen dần với cách của lớp mới.

Cuối buổi, cho em làm thử hai câu ngắn ở phần nghi là lệch, ngay tại chỗ, có bạn ngồi cạnh. Hai câu này xác nhận điều bạn thấy trong vở. Kết thúc bằng việc nói rõ kế hoạch: "Tuần này mình bù phần này, tuần sau phần kia, những phần khác em học cùng lớp được rồi."

Kế hoạch bù hai tuần

Bù kiến thức cho học sinh mới không nên kéo dài; kéo dài thì em luôn có cảm giác "chưa bằng bạn". Hai tuần là khung vừa phải cho phần lớn trường hợp.

Thời gianViệc trên lớpViệc ở nhàAi hỗ trợ
Tuần 1, đầu tuầnHọc cùng lớp, làm cặp với bạn đồng hànhĐọc phần lý thuyết cần bù, ghi câu hỏiBạn đồng hành
Tuần 1, giữa tuầnNăm phút kèm ở bàn giáo viên về phần bù thứ nhấtLàm ba bài tập phần bù, không nhiều hơnGiáo viên bộ môn
Tuần 1, cuối tuầnLàm phiếu chung, được mở thẻ gợi ýKhông giao thêmGiáo viên
Tuần 2Bù phần thứ hai theo cách tương tự, bắt đầu tham gia trả lời trước lớpBa bài tập phần bù thứ haiGiáo viên, bạn đồng hành
Cuối tuần 2Bài ngắn kiểm tra phần đã bùKhôngGiáo viên

Giới hạn số bài tập ở nhà là cố ý. Học sinh mới đang học tất cả các môn cùng lúc với nhiều thứ để làm quen; nếu mỗi môn giao bù thật nhiều, em sẽ quá tải và học qua loa tất cả.

Bạn đồng hành và nhóm học

Chọn bạn đồng hành có tính cách dễ gần. Không nhất thiết là em giỏi nhất lớp. Một em vững vừa phải, kiên nhẫn, hay giúp đỡ thường hợp hơn, vì em đó nhớ rõ mình đã từng vướng ở đâu.

Giao việc rõ cho bạn đồng hành. Chỉ chỗ ghi bài, nói quy tắc lớp, giải thích những gì em mới chưa biết về nếp học của môn. Không bắt bạn đồng hành dạy lại kiến thức.

Có thời hạn. Hai tuần, sau đó cảm ơn bạn đồng hành trước lớp hoặc riêng. Em mới không nên dựa mãi vào một người.

Đưa em vào nhóm hỗn hợp có vai. Vai người đọc đề hoặc người ghi giúp em tham gia mà không bị áp lực nói nhiều ngay.

Học sinh từ vùng khác đến. Giọng nói khác, từ ngữ khác là chuyện bình thường. Không để lớp cười giọng em; nếu em dùng từ địa phương trong bài, đó là cơ hội cho cả lớp học thêm từ, không phải lỗi.

Tình huống giả định: em chuyển đến đúng tuần kiểm tra giữa kỳ

Cô Hạnh nhận tin một em chuyển đến lớp 7 vào thứ Hai, trong khi thứ Năm lớp kiểm tra giữa kỳ Ngữ văn. Đề kiểm tra có phần đọc hiểu một kiểu văn bản mà lớp vừa học hai tuần, còn ở trường cũ em chưa học tới. Phản xạ đầu tiên của nhiều giáo viên là cho em làm cùng lớp "để có điểm", hoặc giao em đọc gấp toàn bộ bài trong ba ngày.

Cô Hạnh làm khác. Thứ Hai cô hỏi giáo vụ và tổ trưởng về cách xử lý điểm cho học sinh chuyển đến sát kỳ kiểm tra theo hướng dẫn của nhà trường. Thứ Ba cô xem vở cũ cùng em mười lăm phút, xác định em vững phần viết nhưng chưa học kiểu văn bản kia. Thứ Năm em vẫn ngồi trong lớp, làm phần viết cùng bạn, còn phần đọc hiểu được ghi nhận sẽ kiểm tra bù sau khi bù kiến thức, theo đúng cách nhà trường đã thống nhất.

Hai tuần sau, em làm bài kiểm tra bù phần đọc hiểu, ngắn và cùng mức với đề của lớp. Em không phải ôn dồn trong ba ngày, không mang về một điểm thấp phản ánh việc chưa được học chứ không phải năng lực. Điều quan trọng là mọi quyết định đều đi qua nhà trường, không do giáo viên tự đặt ra.

Danh sách kiểm khi nhận tin có học sinh mới

Dán danh sách này vào cuối sổ, mỗi lần có học sinh chuyển đến thì đánh dấu từng việc. Toàn bộ mất chưa tới một giờ trải trong hai tuần.

  • Đã hỏi giáo viên chủ nhiệm tên, nơi chuyển đến, chỗ ngồi, điều cần lưu ý.
  • Đã chuẩn bị phiếu học tập của bài hôm nay cho em trước buổi đầu.
  • Đã chọn bạn đồng hành và giao việc rõ, có thời hạn hai tuần.
  • Đã hẹn và xem vở cũ cùng em, lập bảng đối chiếu chương trình.
  • Đã ghi kế hoạch bù vào sổ, giới hạn bài tập ở nhà.
  • Đã hỏi giáo vụ về điểm từ trường cũ và kiểm tra bù nếu cần.
  • Đã làm bài ngắn kiểm tra phần bù cuối tuần hai.
  • Đã gửi nhận xét cho giáo viên chủ nhiệm.

Danh sách này cũng hữu ích khi tổ chuyên môn muốn thống nhất cách đón học sinh mới giữa các giáo viên bộ môn, để em không phải kể lại chuyện trường cũ tám lần với tám thầy cô.

Điểm số từ trường cũ, kiểm tra bù và lỗi hay gặp

Phần điểm số làm theo hướng dẫn của nhà trường và quy định đánh giá hiện hành. Một số điểm giáo viên bộ môn nên lưu ý:

  • Hỏi bộ phận giáo vụ điểm của em từ trường cũ đã được chuyển và ghi nhận thế nào, tránh kiểm tra lại những gì đã có điểm.
  • Nếu cần kiểm tra bù, chỉ kiểm tra sau khi đã bù kiến thức, và báo trước cho em ngày giờ, nội dung.
  • Không cho em làm bài kiểm tra định kỳ cùng lớp ngay tuần đầu nếu nội dung có phần em chưa học, khi nhà trường cho phép điều chỉnh.
  • Lỗi: bắt em chép lại toàn bộ vở từ đầu năm. Việc này tốn hàng chục giờ mà gần như không giúp em hiểu thêm.
  • Lỗi: gọi em lên bảng ngay tuần đầu để "xem trình độ". Em vừa lo vừa xấu hổ, kết quả không phản ánh đúng.
  • Lỗi: hỏi trước lớp "ở trường cũ em học tới đâu". Câu hỏi này nên hỏi riêng.
  • Lỗi: không ghi lại gì, đến khi phụ huynh hỏi thì không nhớ đã hỗ trợ những gì.

Cuối tuần hai, viết vài dòng nhận xét gửi giáo viên chủ nhiệm: em đã bù xong phần nào, còn gì cần theo dõi, em hoà nhập với nhóm ra sao. Những dòng này giúp cả nhà trường lẫn gia đình yên tâm.

Câu hỏi thường gặp

Học sinh chuyển trường có phải học lại từ đầu năm không?

Không. Phần lớn kiến thức đã học ở trường cũ vẫn có giá trị vì cùng chương trình 2018. Giáo viên chỉ cần tìm chỗ lệch do thứ tự dạy khác nhau và bù đúng phần đó, thường gói gọn trong khoảng hai tuần.

Làm sao biết em đã học đến đâu ở trường cũ?

Cách nhanh nhất là ngồi cùng em xem vở cũ, đối chiếu với kế hoạch dạy học của lớp mình. Hỏi thêm em phần nào thấy chắc, phần nào chưa, rồi cho làm thử hai câu ngắn để xác nhận.

Có nên cho học sinh mới làm bài kiểm tra ngay không?

Không nên trong tuần đầu nếu bài có phần em chưa học. Cho em thời gian làm quen và bù kiến thức trước, sau đó mới kiểm tra. Nếu bắt buộc theo lịch chung, trao đổi với nhà trường về cách ghi nhận cho phù hợp.

Học sinh mới không chịu nói chuyện trong lớp thì sao?

Tuần đầu im lặng là bình thường. Đừng ép em trả lời trước lớp. Cho em làm việc cặp với bạn đồng hành, giao vai ít áp lực trong nhóm, và trò chuyện riêng. Nếu sau vài tuần em vẫn rất thu mình, báo giáo viên chủ nhiệm.

Học sinh mới học trước phần lớp đang học thì làm gì?

Cho em học cùng lớp và giao nhiệm vụ mở rộng, hoặc mời em chia sẻ cách giải ở trường cũ. Đây là cơ hội để em có chỗ đứng trong lớp mới, miễn là không biến em thành người dạy thay.

Giáo viên bộ môn có cần liên lạc với phụ huynh học sinh mới không?

Thường giáo viên chủ nhiệm là đầu mối. Giáo viên bộ môn gửi nhận xét về phần bù kiến thức cho giáo viên chủ nhiệm sau hai tuần; nếu có vấn đề riêng của môn cần trao đổi trực tiếp thì thống nhất với giáo viên chủ nhiệm trước.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138